Nga Rigels Seliman
I kam ndjekur me dhimbje dhe tronditje zhvillimet që vijnë nga Haga, por edhe reagimet në mbarë trevat shqiptare, nga Shqipëria në Kosovë, sepse vendimi për të dënuar me 81 vite burgim ish-krerët e ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin është një nga ato ditë që historia do t’i mbajë gjatë në kujtesën e shqiptarëve.
Për shumë shqiptarë, ky vendim është një lajthitje sa juridike, aq edhe njerëzore, sepse pas katër emrave të dënuar nuk shihen vetëm katër individë, por një kapitull i tërë i historisë së Kosovës dhe i luftës së saj për liri.
Kur këta burra morën armët, askush nuk mund t’u premtonte se do të ktheheshin gjallë në shtëpi, sepse në Kosovën e viteve ’90 pyetja nuk ishte çfarë posti do të mbaje nesër, por nëse do të arrije ta shihje të nesërmen.
Ata luftuan në një kohë kur Kosova përjetonte dhunë, dëbime dhe shkatërrim nga makineria serbe, ndërsa një popull i tërë kërkonte të mbijetonte dhe të jetonte i lirë në tokën e vet.
Prandaj, të shohësh sot katër prej drejtuesve të UÇK-së pas hekurave është një pamje që dhemb jo vetëm për familjet e tyre, por për një shoqëri që e ka ndërtuar kujtesën e saj mbi sakrificën e luftës.
Nuk mund të fshish nga fotografia Jugosllavinë e përgjakshme, represionin, dëbimet masive, kolonat e refugjatëve, fshatrat e djegura dhe mijëra familje që humbën njerëzit e tyre, dhe pastaj të pretendosh se e ke kuptuar të gjithë historinë vetëm duke zmadhuar një fragment të saj.
Lufta nuk është një film bardhë e zi, ku historia cakton paraprakisht kush është engjëll e kush është djall, por kjo nuk do të thotë se drejtësia duhet të harrojë se kush ishte viktima dhe pse një popull mori armët.
UÇK-ja luftoi në Kosovë për Kosovën, ndërsa ndërhyrja e NATO-s dhe përfundimi i luftës sollën një realitet të ri politik që çoi më pas drejt shtetësisë së Kosovës; këtë rrjedhë historike nuk mund ta zhdukë asnjë aktgjykim.
Mund të gjykohet përgjegjësia individuale, mund të debatohet çdo provë, çdo dëshmi dhe çdo argument juridik, por asnjë gjykatë nuk mund të japë verdikt mbi atë që UÇK-ja përfaqëson në kujtesën historike të shqiptarëve të Kosovës.
Sepse një gjykatë mund të vendosë për fajësinë ose pafajësinë e njerëzve për vepra konkrete, por nuk mund të burgosë një kujtim, nuk mund të dënojë një ëndërr dhe nuk mund ta zhbëjë faktin se Kosova sot është shtet.
Më e dhimbshmja është se katër burra që dikur hynë në luftë pa e ditur nëse do të mbijetonin, sot rrezikojnë të mos kthehen më në shtëpi jo nga plumbat e luftës, por nga vitet e burgut.
Është sikur historia t’i ketë kthyer ata sërish në një llogore, vetëm se këtë herë llogorja është një qeli në Hagë dhe armët janë zëvendësuar me dosje, dëshmi dhe vite dënimi.
Prandaj, për shumë shqiptarë, kjo nuk është thjesht një seancë gjyqësore; është një plagë që hapet mbi plagët e vjetra dhe një moment ku drejtësia juridike përplaset dhimbshëm me drejtësinë e kujtesës historike.
Dhe nëse një vendim në kushtet e lajthitjes mund t’i mbajë këta burra në burg, ai nuk mund ta mbajë në burg historinë e Kosovës, sepse Kosova që ata ëndërruan është sot e lirë, është shtet dhe flamuri i saj valon mbi tokën për të cilën një brez i tërë sakrifikoi.
