Ursula von der Leyen ka edhe tre vjet për të përcaktuar trashëgiminë e saj në krye të Komisionit Evropian, por sfidat me të cilat përballet Bashkimi Evropian e bëjnë këtë një detyrë të vështirë.
Mandati i saj i dytë përfundon në vitin 2029, kur ajo do të ketë drejtuar Komisionin për një dekadë. Nëse von der Leyen nuk kandidon për një mandat të tretë, ajo tashmë ka hyrë në fazën përfundimtare të karrierës së saj në Bruksel.
Dy mandatet e saj janë karakterizuar nga menaxhimi i krizave: pandemia e Covid-19, pushtimi i plotë rus i Ukrainës, rritja e fortë e çmimeve të energjisë dhe lufta në Gaza. Vitet e ardhshme pritet të sjellin sfida të tjera, nga konkurrenca ekonomike me Kinën dhe Shtetet e Bashkuara deri te zgjedhjet në disa prej vendeve më të mëdha të BE-së.
Më 16 shtator, von der Leyen pritet të paraqesë prioritetet e saj për vitet e mbetura të mandatit në fjalimin për Gjendjen e Bashkimit Evropian. Megjithatë, siç tha nënkryetari i Parlamentit Evropian Martin Hojsík, trashëgimia politike përcaktohet nga veprimet dhe jo vetëm nga fjalimet.
1. Ringritja e konkurrueshmërisë evropiane
Një nga sfidat kryesore është frenimi i dobësimit ekonomik dhe industrial të Evropës.
Ish-kryeministri italian dhe ish-presidenti i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, në raportin e hartuar me kërkesë të von der Leyen, paralajmëroi se BE-ja duhet të investojë rreth 800 miliardë euro shtesë në vit për të përballuar produktivitetin e ulët dhe rritjen e dobët ekonomike në krahasim me SHBA-në dhe Kinën.
Kompanitë evropiane përballen me çmime të larta të energjisë, tregje të fragmentuara kapitali, rregullore komplekse dhe konkurrencë gjithnjë e më të fortë nga jashtë.
Një çështje veçanërisht e ndërlikuar është Kina. BE-ja ka nevojë për tregun dhe zinxhirët kinezë të furnizimit, por subvencionet shtetërore të Pekinit kanë rritur ndjeshëm kapacitetet në sektorë si automjetet elektrike, bateritë, panelet diellore dhe çeliku. Varësia evropiane nga Kina për mineralet kritike përbën gjithashtu një rrezik strategjik.
Von der Leyen duhet të gjejë një ekuilibër mes ruajtjes së marrëdhënieve tregtare me Pekinin dhe mbrojtjes së industrisë evropiane. BE-ja dhe Kina po zhvillojnë negociata, ndërsa komisioneri për Tregtinë, Maroš Šefčovič, ka vendosur tetorin si afat për përparim.
2. Mbrojtja e rregullave evropiane përballë administratës Trump
Zbatimi i rregullave të BE-së ndaj kompanive të mëdha teknologjike rrezikon të kthehet në një tjetër burim tensioni me Uashingtonin.
Akti për Tregjet Digjitale dhe Akti për Shërbimet Digjitale kanë hyrë në fazën e zbatimit, ndërsa masat dhe gjobat ndaj kompanive si Apple, Meta dhe Google kanë shkaktuar reagime në SHBA.
Von der Leyen po mbështet gjithashtu kufizime për përdorimin e rrjeteve sociale nga fëmijët nën 13 vjeç. Komisioni këmbëngul se BE-ja ka të drejtë të vendosë rregullat që zbatohen në territorin e saj, njësoj siç respekton sovranitetin rregullator amerikan.
3. Politikat klimatike përballë presionit për më pak rregulla
Marrëveshja e Gjelbër Evropiane ishte projekti kryesor i mandatit të parë të von der Leyen. Tani Komisioni përballet me presion për të thjeshtuar ose zbutur një pjesë të këtyre rregullave.
Protestat e fermerëve, shqetësimet e industrisë për kostot dhe kundërshtimi politik janë intensifikuar. Në të njëjtën kohë, Evropa po përballet me temperatura ekstreme, zjarre dhe rreziqe klimatike në rritje.
Sfida për von der Leyen është të ruajë objektivat klimatike pa rënduar më tej familjet dhe bizneset. Eurodeputetja franceze e të Gjelbërve, Marie Toussaint, argumenton se politikat mjedisore duhet të marrin më shumë parasysh pasojat sociale dhe koston e jetesës.
4. Mbrojtja e Evropës dhe mbështetja për Ukrainën
Siguria evropiane është kthyer në një nga çështjet më urgjente të mandatit.
BE-ja po rrit shpenzimet për mbrojtjen, po mbështet blerjet e përbashkëta ushtarake dhe synon të zgjerojë kapacitetet industriale përmes programeve si SAFE prej 150 miliardë eurosh. Megjithatë, vendet anëtare vazhdojnë të kenë dallime për nivelin dhe mënyrën e financimit të mbrojtjes.
Von der Leyen duhet gjithashtu të sigurojë vazhdimin e mbështetjes financiare dhe ushtarake për Ukrainën dhe ta ndihmojë Kievin të hyjë në çdo negociatë të mundshme me Rusinë nga një pozicion sa më i fortë.
Kjo mund të bëhet më e vështirë nëse zgjedhjet e ardhshme në vendet e BE-së sjellin në pushtet më shumë qeveri që kundërshtojnë ose vënë në pikëpyetje politikën aktuale ndaj Ukrainës.
5. Zgjerimi i Bashkimit Evropian
Ukraina, Moldavia dhe vendet e Ballkanit Perëndimor janë afruar me BE-në, por mbështetja politike për zgjerimin nuk nënkupton automatikisht anëtarësim të shpejtë.
Vendet kandidate duhet të vazhdojnë reformat në sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit dhe pavarësinë e gjyqësorit. Në të njëjtën kohë, vendet anëtare shqetësohen për koston e zgjerimit dhe aftësinë e institucioneve evropiane për të funksionuar me më shumë se 30 anëtarë.
Von der Leyen duhet të tregojë se procesi i anëtarësimit mbetet i besueshëm dhe se perspektiva evropiane nuk është një premtim që shtyhet pafundësisht.
Ministri i Jashtëm i Maqedonisë së Veriut, Timčo Mucunski, ka shprehur hapur pakënaqësinë për ngecjen e procesit të vendit të tij, duke thënë se Shkupi meriton të jetë në një fazë shumë më të avancuar të integrimit.
6. Si do të financohen të gjitha këto prioritete?
Në fund, pothuajse çdo objektiv varet nga buxheti.
Komisioni ka propozuar një buxhet afatgjatë prej afro 2 trilionë eurosh për periudhën 2028-2034, por vendet anëtare janë të ndara për mënyrën se si duhet të përdoren fondet.
Italia, Greqia, Polonia, Spanja dhe vende të tjera kërkojnë të ruajnë financimin e politikës së kohezionit dhe Politikës së Përbashkët Bujqësore. Ndërsa vende si Gjermania, Suedia, Danimarka dhe Holanda kërkojnë më pak shpenzime dhe më shumë fonde për inovacionin, mbrojtjen dhe industrinë evropiane.
Negociatat komplikohen edhe nga zgjedhjet e planifikuara në disa vende të mëdha të BE-së në vitin 2027. Megjithatë, kuadri i ri financiar shumëvjeçar duhet të hyjë në fuqi më 1 janar 2028, çka ushtron presion mbi qeveritë që të arrijnë një marrëveshje më herët.
Tre vitet e ardhshme do të tregojnë nëse von der Leyen do të arrijë të kalojë nga menaxhimi i njëpasnjëshëm i krizave te realizimi i reformave afatgjata. Konkurrueshmëria ekonomike, marrëdhëniet me SHBA-në dhe Kinën, klima, mbrojtja, Ukraina, zgjerimi dhe buxheti i BE-së do të jenë çështjet kryesore që do të përcaktojnë trashëgiminë e saj në Bruksel. /”Politico”
