Presidenti kinez, Xi Jinping përdori edhe një herë gjuhën e historisë për të përshkruar të tashmen. Gjatë samitit me homologun e SHBA, Donald Trump në kryeqytetin kinez, Jinping përmendi të ashtuquajturin “Kurth i Tukididit “, një nga frazat më të cituara vitet e fundit në debatin strategjik ndërkombëtar, për t’i dërguar një mesazh të qartë Shteteve të Bashkuara: rivaliteti midis Uashingtonit dhe Pekinit nuk duhet të shndërrohet në një konflikt të hapur.
Presidenti kinez i kërkoi SHBA-së ta konsiderojë Kinën “një partnere, jo një rivale”, në një kohë kur marrëdhëniet midis dy superfuqive po përjetojnë tensione gjithnjë e më të thella si tregtia, gjysmëpërçuesit, inteligjenca artificiale, Tajvani dhe siguria globale, tw cilat tani janë frontet e përhershme të konkurrencës.
Çfarë është “Kurthi i Tukididit”?
Shprehja u bë e famshme nga shkencëtari politik amerikan Graham Allison, një profesor i Harvardit dhe autor i eseut “ Të destinuar për luftë: A mund t’i shpëtojnë Amerika dhe Kina kurthit të Thukididit?”. Teoria është frymëzuar nga Lufta e Peloponezit e rrëfyer nga historiani grek Thukididi: konflikti midis Spartës dhe Athinës lindi nga rritja e fuqisë athinase dhe frika që kjo ngritje shkaktoi në Spartën dominuese.
E zbatuar në shekullin e 21-të, formula përshkruan rrezikun e një përplasjeje midis Kinës, një fuqie në zhvillim, dhe një fuqie të konsoliduar, Shteteve të Bashkuara. Jo sepse lufta është e pashmangshme, por sepse mosbesimi i ndërsjellë, llogaritjet e gabuara, presioni i brendshëm politik dhe konkurrenca strategjike mund ta bëjnë përballjen gjithnjë e më të vështirë për t’u kontrolluar. Xi e përsëriti këtë koncept para Trump, duke transformuar një teori gjeopolitike në një mesazh diplomatik: parandaloni përshkallëzimin e rivalitetit.
Tajvani mbetet çështja më e rrezikshme Në takimin e tij me presidentin e SHBA-së, Xi Jinping e theksoi Tajvanin si çështjen më të ndjeshme në marrëdhëniet dypalëshe. Sipas udhëheqësit kinez, menaxhimi i ishullit do të përcaktojë të ardhmen e të gjithë marrëdhënies kino-amerikane. Pekini e konsideron Tajvanin një provincë rebele të destinuar për ribashkim, ndërsa Uashingtoni vazhdon të mbështesë Taipein ushtarakisht dhe politikisht. Këtu “Kurthi i Tukididit” merr një dimension konkret: një krizë ushtarake në Ngushticë mund t’i tërheqë të dy fuqitë në konfrontim të drejtpërdrejtë. Xi paralajmëroi se keqtrajtimi i çështjes mund t’i shtyjë të dy vendet “drejt konfrontimit apo edhe konfliktit”, me pasoja destabilizuese për të gjithë ekuilibrin ndërkombëtar.
Lufta e re e ftohtë përfshin çipat dhe inteligjencën artificiale. Konkurrenca midis Uashingtonit dhe Pekinit nuk kufizohet më vetëm në çështjet ushtarake. Sfida teknologjike tani është qendrore. Shtetet e Bashkuara po kërkojnë të ngadalësojnë zhvillimin e Kinës në gjysmëpërçuesit e përparuar dhe inteligjencën artificiale përmes kufizimeve tregtare dhe kontrolleve të eksportit. Kina, nga ana e saj, po përshpejton investimet strategjike për të zvogëluar varësinë e saj teknologjike nga Perëndimi. Në rrezik nuk është vetëm tregu, por edhe lidershipi i rendit të ardhshëm botëror. Rivaliteti ekonomik është kështu i ndërthurur me rivalitetin gjeopolitik, duke nxitur një mosbesim në rritje që e bën çdo krizë potencialisht shpërthyese.
Mesazhi politik i Xi-së për Shtetet e Bashkuara
Pas referencës ndaj Tukididit qëndron një strategji narrative e saktë. Pekini dëshiron ta paraqesë ngritjen e tij si një proces natyror dhe të pashmangshëm, duke i nxitur Shtetet e Bashkuara të përqafojnë një botë më shumëpolare pa u përpjekur të frenojnë rritjen e Kinës. Uashingtoni, nga ana tjetër, e sheh Kinën si një sfidë industriale, ushtarake, teknologjike dhe ideologjike. Është ky përplasje perceptimesh që ushqen rrezikun e shkaktuar nga teoria e Allison. Për Xi, kurthi nuk është fati i historisë, por produkt i frikës së ndërsjellë. Mesazhi që i dërgohet Trump është pra i dyfishtë: të njihet pesha e Kinës dhe të parandalohet që konkurrenca midis dy superfuqive të bjerë në një krizë të pakthyeshme.
Një samit që shikon përtej diplomacisë
Samiti i Pekinit vjen në një kohë të paqëndrueshmërisë së fortë ndërkombëtare, mes krizave energjetike, tensioneve në Lindjen e Mesme dhe garave të reja të armatimit teknologjik. Në këtë kontekst, referenca ndaj “Kurthit të Tukididit” merr një kuptim që shkon përtej një citati të thjeshtë edukativ./Tgcom24
