Presidenti amerikan, Donald Trump mbajti një fjalim prej rreth 37 minutash në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, duke vendosur në qendër të tij luftërat në botë, fuqinë amerikane dhe atë që ai e paraqiti si një politikë të re të Uashingtonit: presion maksimal për t’i dhënë fund konflikteve. “Amerika është kthyer” ishte mesazhi me të cilin Trump e nisi fjalën e tij, duke deklaruar se SHBA-ja është më e fortë ekonomikisht, ushtarakisht dhe teknologjikisht.
Por pjesa më e fortë e fjalimit lidhej me Iranin dhe Ukrainën. Për luftën ruso-ukrainase, Trump deklaroi se Uashingtoni po punon me liderët e të dy vendeve dhe se konflikti duhet të përfundojë. “Do ta zgjidhim”, ishte mesazhi i tij, ndërsa theksoi se mijëra njerëz po humbin jetën çdo muaj dhe se lufta nuk mund të vazhdojë pafundësisht. Trump tha se një marrëveshje mund të arrihet “më shpejt nga sa mendojnë njerëzit”.
Presioni amerikan ndaj Rusisë nuk mungoi. Trump tha se ka në dispozicion kompetenca të reja tarifore dhe paralajmëroi se, nëse është e nevojshme, do t’i përdorë ato për të ushtruar presion në funksion të përfundimit të luftës. Ai përsëriti gjithashtu se është koha “të ndalet vrasja”.
Por në skenën e OKB-së, Iranit i kushtoi një pjesë edhe më të ashpër të fjalimit. Trump mbrojti luftën amerikane kundër Iranit dhe argumentoi se objektivi kryesor i SHBA-së ishte të pengonte Teheranin të siguronte armë bërthamore. Ai e përshkroi regjimin iranian si një kërcënim madhor dhe tha se SHBA-ja kishte një vendim të madh përpara.
Pastaj erdhi kërcënimi më i fortë i fjalimit. Trump deklaroi se përballë Iranit ekzistojnë dy rrugë: një marrëveshje që do t’i mundësonte vendit të rindërtohej ose një përshkallëzim ekstrem. Presidenti amerikan përdori shprehimisht termin “annihilate”, duke paralajmëruar se mund ta “asgjësonte” Republikën Islamike nëse nuk arrihet një marrëveshje.
Megjithatë, retorika e ashpër u shoqërua me një hapje diplomatike. Trump tha se beson se një marrëveshje me Iranin mund të arrihet pas zgjedhjeve afatmesme amerikane të nëntorit. Vetëm disa orë pas fjalimit, ai tha se SHBA-ja dhe Irani po komunikojnë dhe se beson se një marrëveshje do të arrihet.
Një tjetër pikë kulmore ishte pretendimi i Trump se ka ndihmuar në mbylljen e tetë luftërave. Nga podiumi i OKB-së, ai tha se që prej rikthimit në detyrë ka qenë “nder” për të të ndihmonte në zgjidhjen e tetë konflikteve dhe ia atribuoi këtë marrëdhënieve personale me liderët, tregtisë, tarifave dhe kërcënimit me tarifa.
Në listën e paraqitur nga Trump përfshihen Kamboxhia–Tajlandë, Kosovë–Serbi, Republika Demokratike e Kongos–Ruandë, Pakistan–Indi, Armeni–Azerbajxhan dhe lufta në Gaza. Ai përmendi gjithashtu konfliktin Izrael–Iran dhe një përplasje Egjipt–Etiopi në pretendimet e tij më të gjera për “tetë luftëra”.
Këtu, megjithatë, kërkohet një saktësim i rëndësishëm: pretendimi se Trump ka “mbyllur tetë luftëra” është i kontestuar. Një verifikim i CNN, i publikuar pas fjalimit, arriti në përfundimin se shifra është e ekzagjeruar dhe vuri në dukje se dy prej situatave të përfshira në numërim nuk kishin qenë luftëra gjatë periudhës përkatëse. Pra, “tetë luftërat” duhet të paraqitet si pretendim i Trump, jo si fakt i pakontestueshëm.
Gaza ishte një tjetër pikë e rëndësishme. Trump tha se lufta në Gaza kishte përfunduar dhe se pengjet ishin kthyer, duke e lidhur këtë me planin e tij 20-pikësh dhe me krijimin e një “Board of Peace”. Ai tha se afro 30 vende i ishin bashkuar kësaj strukture dhe se vende të ndryshme kishin kontribuar me fonde për rindërtimin dhe ndihmën humanitare.
Trump përmendi edhe Shqipërinë dhe Kosovën, duke i falenderuar dhe renditur mes vendeve që, sipas tij, kishin angazhuar trupa, polici ose trajnim për stabilizimin e Gazës.
Fjalimi nuk u kufizua vetëm te luftërat. Trump sulmoi ashpër Gjykatën Penale Ndërkombëtare, duke kërkuar që vendet të largohen prej saj dhe duke deklaruar se SHBA-ja nuk do të lejojë që ushtarakët amerikanë të gjykohen nga ajo që ai e cilësoi si një tribunal anti-amerikan.
Ai foli gjithashtu për Venezuelën, Kubën dhe Meksikën, duke mbrojtur përdorimin e fuqisë amerikane kundër karteleve të drogës dhe duke e paraqitur Venezuelën si shembull të gatishmërisë së Uashingtonit për të përdorur fuqinë ushtarake kur ai e konsideron të nevojshme. Për Kubën, Trump deklaroi se komunizmi nuk do të vijë në SHBA, ndërsa “liria” do të vijë në Kubë.
Një kapitull i veçantë ishte inteligjenca artificiale. Trump tha se SHBA-ja do ta quajë zyrtarisht atë “superintelligence”, duke argumentuar se termi “artificiale” e bën inteligjencën të duket sikur është false. Ai deklaroi gjithashtu se SHBA-ja është përpara Kinës në këtë fushë dhe se nuk do të pengojë zhvillimin e teknologjisë.
Në thelb, fjalimi i Trump në OKB ishte një kombinim i presionit ushtarak, kërcënimeve ekonomike dhe ofertave diplomatike: Ukrainës i kërkoi fundin e luftës, Iranit i vendosi përballë zgjedhjen mes marrëveshjes dhe përshkallëzimit ekstrem, ndërsa për Gazën dhe konfliktet e tjera ai paraqiti një bilanc që e lidh drejtpërdrejt me politikën e tij “America First”.
Mesazhi i Trump ishte i qartë: SHBA-ja, sipas vizionit të tij, nuk do të qëndrojë më vetëm si ndërmjetëse, por do të përdorë ekonominë, tarifat, diplomacinë dhe fuqinë ushtarake për të imponuar një arkitekturë të re sigurie. Por sa prej marrëveshjeve të përmendura janë realisht përfundime të qëndrueshme dhe sa prej tyre janë ende procese diplomatike, mbetet një çështje që kërkon verifikim të veçantë për secilin konflikt.
