Udhëheqësit e Pakistanit pothuajse kishin humbur shpresën. Pas më shumë se dy javësh negociatash intensive, telefonatash dhe samitesh diplomatike për t’i dhënë fund luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, dukej se konflikti mund të përshkallëzohej në skenarin më të keq për Islamabadin.
Në një mbledhje qeverie rreth orës 17:00 të së martës, kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, u shfaq pesimist. “Duhet të përgatitemi për ndikimin e luftës,” u tha ai ministrave të tij. “Situata është bërë shumë e zymtë. Shanset për paqe janë zvogëluar.”
Më herët gjatë asaj dite, çdo shpresë për armëpushim dukej e dobësuar. Sulmet izraelite kishin goditur rëndë një impiant gazi në Iran, ndërsa sulmet iraniane kishin goditur një kompleks petrokimik kyç në Arabinë Saudite, duke rritur frikën se vendi i Gjirit mund të përfshihej drejtpërdrejt në luftë. I zemëruar nga ajo që e cilësoi si “përshkallëzim të rrezikshëm”, drejtuesit ushtarakë të Pakistanit lëshuan një deklaratë publike të pazakontë kritike ndaj Teheranit, duke e akuzuar për pengimin e përpjekjeve për paqe.
Ndërkohë në Uashington, retorika e Donald Trump u përshkallëzua ndjeshëm. Ai paralajmëroi se “e gjithë civilizimi iranian do të zhduket sonte”, përfshirë goditje ndaj centraleve energjetike dhe urave, nëse Irani nuk pranonte kërkesat e tij për armëpushim deri në fund të ditës.
Për qeverinë dhe ushtrinë pakistaneze, që konsiderohet si pushteti real në vend, ndërmjetësimi i paqes nuk ishte vetëm çështje prestigji. Ekonomia, mbrojtja, siguria kombëtare dhe balancat sektare të vendit vareshin nga përfundimi i konfliktit. Një marrëveshje e re mbrojtjeje me Arabinë Saudite nënkuptonte se, nëse Riadi do të hynte në luftë, edhe Pakistani do të përfshihej. “Ishim në një situatë shumë të brishtë dhe të dëshpëruar që negociatat të fillonin,” tha një zyrtar pakistanez.
Në prapaskenë, shefi i ushtrisë Asim Munir dhe drejtuesi i inteligjencës ushtarake Asim Malik vijuan kontaktet intensive. Munir kishte një pozicion të favorshëm si ndërmjetës, falë marrëdhënieve të tij të mira si me Trump, ashtu edhe me Gardën Revolucionare iraniane.
Më vonë, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, deklaroi në një konferencë për shtyp se Irani kishte “lutur” për armëpushim. Megjithatë, zyrtarët pakistanezë japin një version tjetër: sipas tyre, të dyja palët dëshironin fundin e luftimeve, por nisma kryesore për armëpushim erdhi nga Trump, i cili ishte “i bllokuar” në një luftë që mendonte se nuk do të zgjaste më shumë se tre ditë.
Për disa orë, telefonatat u zhvilluan pa ndërprerje. Në një anë ishin Trump, sekretari i Shtetit Marco Rubio, zëvendëspresidenti JD Vance dhe i dërguari special Steve Witkoff; në anën tjetër zyrtarë të lartë iranianë, përfshirë kryetarin e parlamentit Mohammad Bagher Ghalibaf dhe ministrin e Jashtëm Abbas Araghchi. Edhe Sharif zhvilloi kontakte me palën iraniane dhe me princin saudit Mohammed bin Salman.
Deri në mbrëmjen e së martës, Irani mbetej hezitues për të pranuar armëpushimin, për shkak të mungesës së besimit ndaj administratës Trump dhe frikës se negociatat mund të përdoreshin si një taktikë për rigrupim ushtarak nga SHBA dhe Izraeli.
Në këtë pikë, sipas zyrtarëve, hyri në lojë një aktor kyç: Kina. Fillimisht e rezervuar për t’u përfshirë në konflikt, Pekini ndryshoi qasje ndërsa lufta po ndikonte ekonominë e tij. Pak ditë më parë, ministri i Jashtëm pakistanez Ishaq Dar kishte vizituar Pekinin për të kërkuar një angazhim më të madh të Kinës në procesin e paqes.
Sipas burimeve pakistaneze, Kina u bind të luante rol vendimtar në negociatat e së martës, duke ushtruar ndikim të drejtpërdrejtë mbi Teheranin. “Pakistani duhej të përfshinte Kinën për të bindur Iranin të pranonte armëpushimin,” tha një zyrtar.
Në një kthesë të rëndësishme, Kina i ofroi Iranit garanci sigurie për pjesëmarrjen në negociata, përfshirë sigurimin se liderët iranianë nuk do të ishin objekt sulmesh gjatë udhëtimeve. “Ne ishim ndërmjetës, jo garantues. Rolin kryesor e luajti Kina,” tha një zyrtar pakistanez.
Sipas Islamabadit, edhe SHBA ishte në dijeni dhe e pranonte këtë rol të Pekinit. Vetë Trump më vonë sugjeroi se Kina kishte ndikuar në bindjen e Iranit për të hyrë në negociata.
Në orën 04:00 të mëngjesit në Islamabad, u arrit marrëveshja e armëpushimit – e përkohshme dhe e brishtë – mes SHBA-së dhe Iranit. Analisti Michael Kugelman e cilësoi këtë si “fitoren më të madhe diplomatike të Pakistanit në vite”.
Të mërkurën, Sharif e quajti marrëveshjen një “moment të ndritur” për Pakistanin dhe një hap të parë drejt paqes. Ai njoftoi se bisedimet mes SHBA-së dhe Iranit do të zhvillohen në Islamabad, me përgatitjet që pritet të mbahen në hotelin Serena. Një burim iranian konfirmoi se Teherani synon të dërgojë Ghalibaf dhe Araghchi si negociatorë.
Megjithatë, zyrtarët pakistanezë shprehin shqetësim se Izraeli dhe Emiratet e Bashkuara Arabe mund të përpiqen të sabotojnë procesin e paqes, veçanërisht në një moment kur Izraeli ka deklaruar se Libani nuk përfshihet në armëpushim dhe trafiku në Ngushticën e Hormuzit mbetet i kufizuar.
Sipas Kugelman, Pakistani “sfidoi skeptikët që dyshonin në aftësinë e tij për të menaxhuar një proces kaq kompleks dhe me rrezik të lartë”, duke shtuar se më e rëndësishmja është se kjo ndërhyrje ndihmoi në shmangien e një katastrofe të mundshme në Iran. /The Guardian
