Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar kanë goditur një grup të strukturuar kriminal, të cilët kanë organizuar dhe kanë bërë të mundur funksionimin e një sistemi informal të transferimit të parave.
Sipas SPAK, nga veprimet hetimore në bashkëpunim me autoritetet e drejtësisë zvicerane, janë mbledhur provat e nevojshme, të cilat kanë provuar faktin se personat nën hetim me iniciale E.F, B.F dhe P.K, në bashkëpunim me njëri tjetrin, si dhe në bashkëpunim me disa persona të tjerë që janë me banim në Luzern, Zvicër, kanë ngritur sistemin “Hawala”.
Përmes këtij sistemi kanë transferuar dhe kanë transportuar nga Zvicra për në Shqipëri, sasi të konsiderueshme parash, që kanë pasur si burim të origjinës së tyre aktivitetet e trafikimit dhe të tregtimit të lëndëve narkotike në territorin e Zvicrës apo në vende të tjera
Por, çfarë është sistemi Hawala?
Hawala është një metodë informale e transferimit të parave. Ky sistem konsiderohet si një “transferim parash pa lëvizje parash” dhe në thelb funksionon mbi bazën e besimit të ndërsjellë mes palëve të përfshira.
Ky mekanizëm, i cili ka origjinën në Azinë Jugore, përdoret edhe sot në mbarë botën si një alternativë ndaj sistemit tradicional bankar.
Në vend të transfertave bankare ndërkombëtare, paratë dërgohen përmes një rrjeti të veçantë të quajtur “hawaladars” apo tregtarë të hawala-s.
Këta tregtarë nuk përdorin dokumentacion formal, gjithçka bazohet në një sistem të paligjshëm, por i mirëorganizuar i regjistrimit të transaksioneve, ku çdo kredi apo debit shënohet në mënyrë të përmbledhur dhe diskrete. Borxhet mund të shlyhen përmes parave, pronave apo edhe shërbimeve.
Ata që nuk respektojnë marrëveshjet e nënkuptuara konsiderohen si të pabesë dhe përjashtohen nga rrjeti, një dënim që vlen më shumë se çdo ndëshkim ligjor për ta.
Për shumë emigrantë që dërgojnë para në vendet e tyre të origjinës, hawala është shpesh alternativa më praktike. Në vende ku sistemi bankar është i kushtueshëm ose i paarritshëm, hawala ndihmon në qarkullimin e fondeve me shpejtësi, kosto të ulët dhe pa burokraci. Madje, në disa raste, tregtarët nuk aplikojnë tarifa për emigrantët, për t’i nxitur të përdorin këtë kanal joformal.
Ky sistem është veçanërisht i rëndësishëm për njerëzit që nuk kanë dokumente identifikimi apo akses në një llogari bankare. Për ta, është e vetmja mënyrë për të dërguar para jashtë vendit.
Si funksionon sistemi “Hawala”?
Hawala e ka origjinën në Azinë Jugore gjatë shekullit të 8-të dhe përdoret sot në të gjithë botën, veçanërisht në komunitetin islam, si një mjet alternativ për kryerjen e transfertave të fondeve.
Ndryshe nga metoda konvencionale e transferimit të parave përtej kufijve përmes transfertave bankare, transferimi i parave në hawala organizohet përmes një rrjeti havaladarësh ose tregtarësh hawala.
Tregtarët Hawala mbajnë një ditar informal për të regjistruar të gjitha transaksionet e kreditit dhe debitit në llogaritë e tyre. Borxhi ndërmjet tregtarëve hawala mund të shlyhet në para, pronë ose shërbime. Një hawaladar që nuk e zbaton marrëveshjen do të etiketohet si ai që ka humbur nderin dhe do të përjashtohet nga rrjeti ose rajoni.
Punëtorët emigrantë, të cilët shpesh dërgojnë remitanca te të afërmit dhe miqtë në vendet e tyre të origjinës, e shohin sistemin hawala të favorshëm. Hawala lehtëson fluksin e parave midis vendeve të varfra ku bankat formale janë shumë të shtrenjta ose të vështira për t’u aksesuar.
Hawala dhe aktivitetet e paligjshme
Vetë tiparet që e bëjnë Hawalën një rrugë tërheqëse për klientët legjitimë, gjithashtu e bëjnë atë tërheqëse për përdorime të paligjshme. Kështu, Hawala përmendet shpesh si banking nëntokësor. Kjo për shkak se pastruesit e parave dhe terroristët përfitojnë nga ky sistem për të transferuar fonde nga një vend në tjetrin.
Për më tepër, politikanët e korruptuar dhe të pasurit që do të preferonin t’u shmangeshin taksave përdorin Hawala për të anonimizuar pasurinë dhe aktivitetet e tyre. Paratë e gjeneruara nga transaksionet e biznesit që nuk regjistrohen nuk mund të tatohen.
Hawala përdoret gjithashtu për të financuar terrorizmin, gjë që e bën më të vështirë ndalimin e terrorizmit. Një pjesë e madhe e zbulimit të qelizave terroriste përfshin gjurmimin e lëvizjes së parave, pasi organizatat terroriste financohen dhe kanë nevojë për para për të blerë armë dhe për të ushqyer njerëzit e tyre. Transaksionet Hawala e bëjnë të lehtë këtë lëvizje të parave pasi nuk ka asnjë gjurmë letre nga burimi i fondeve te organizata terroriste.
