Liderët e Bashkimit Evropian kanë artikuluar ditën e djeshme më qartë se asnjëherë më parë se Kosova duhet të bëjë Asociacionin, ndërsa Serbia njohjen de-facto. Kjo ishte deklarata e përbashkët e Presidentit të Republikës Franceze, Kancelarit të Republikës Federale të Gjermanisë dhe Presidentit të Këshillit të Ministrave të Republikës së Italisë për Dialogun e lehtësuar nga BE-ja për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.
Deklarata
“Ne, Presidenti i Republikës Franceze Emmanuel Macron, kancelari i Republikës Federale të Gjermanisë Olaf Scholz dhe Presidentja e Këshillit të Ministrave të Republikës Italiane Giorgia Meloni, u bashkuam me Presidentin e Këshillit Evropian Charles Michel, Përfaqësuesin e Lartë për Politikë të Jashtme dhe Siguri/Zëvendëspresidenti i Komisionit Evropian Josep Borrell dhe Përfaqësuesi Special i BE-së për Dialogun Beograd-Prishtinë dhe çështje të tjera rajonale të Ballkanit Perëndimor, Miroslav Lajçak, u takuam me Presidentin e Republikës së Serbisë, Aleksandar Vuçiç dhe kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, në margjinat e Këshillit Evropian më 26 tetor 2023. “Ne mirëpresim angazhimin e dy palëve në diskutimet e mbajtura dje në Bruksel. Marrim parasysh komentet e dy liderëve të Kosovës dhe Serbisë për Statutin Evropian për themelimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe në Kosovë dhe vullnetin e shprehur për ta zbatuar atë. Draft statuti që kemi paraqitur dhe të cilin e mbështesim plotësisht përfshin një mënyrë moderne dhe evropiane të trajtimit të çështjes delikate të mbrojtjes së minoriteteve në përputhje me praktikat dhe standardet më të mira evropiane, brenda parametrave të përcaktuar nga palët. Prandaj, ne nënvizojmë edhe një herë pritshmërinë tonë që palët do të respektojnë angazhimet e tyre për të zbatuar Marrëveshjen për Rrugën e Normalizimit. Faza e zbatimit duhet të vazhdojë me përmbushjen paralele të detyrimeve përkatëse nga të dyja palët, në mënyrë faza, bazuar në parimin që të dyja palët duhet të bëjnë diçka për të arritur diçka. Fokusi tani duhet të jetë në avancimin e zbatimit të plotë të marrëveshjes pa parakushte apo vonesa. Për të arritur progres të shpejtë në zbatim, i bëjmë thirrje Kosovës që të inicojë procedurën për krijimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe të Kosovës, siç është paraparë në draft Statut dhe Serbisë të vazhdojë me njohjen de facto. Formalitetet, përfshirë ato që kanë të bëjnë me birësimin, nuk duhet të pengojnë përparimin në këtë çështje. Tani presim që Kosova dhe Serbia të bien dakord shpejt për detajet në Dialogun e lehtësuar nga BE-ja. Në mungesë të progresit në normalizimin e marrëdhënieve, të dyja palët rrezikojnë të humbasin mundësi të rëndësishme.”
Dështimi i takimit në Bruksel
Kurti, dhe presidenti i Serbisë u pritën të enjten në takime të ndara nga liderët e Gjermanisë, Francës, Italisë, si dhe nga shefi i politikës së jashtme të BE-së, Josep Borrell, dhe përfaqësuesi i posaçëm i BE-së në dialogun Kosovë-Serbi, Mirosllav Lajçak. Takimet, e cilësuara si përpjekje për të ringjallur dialogun për normalizimin e marrëdhënieve, mbaruan pa ndonjë pajtim mes palëve. Sipas udhëheqësve të BE-së, arritjen e pajtimit e penguan kushtëzimet që paraqitën palët. Pas takimeve, Kurti tha se vetëm nënshkrimi i marrëveshjeve me vendin fqinj, garanton zbatimin e tyre, ndërsa presidenti serb Vuçiç këmbënguli në zbatimin e “asaj që është nënshkruar”. Shefi i politikës së jashtme të BE-së, Josep Borrell, i cili ndërmjetëson bisedimet për normalizimin e marrëdhënieve Kosovë-Serbi, tha se marrëveshja mes tyre nuk ishte e mundur, sepse “parakushtet e njërës palë ishin të papranueshme për tjetrën”. Ai konfirmoi se temë e diskutimeve në Bruksel ishte propozimi i ri i diplomatëve perëndimorë për statutin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe në Kosovë, i cili u prezantua në Prishtinë dhe në Beograd më 21 tetor. “Palët nuk ishin të gatshme të bien dakord për të pa parakushte, e që janë të papranueshme për palën tjetër. Në fund, ne kërkojmë që palët të angazhohen sinqerisht në procesin e normalizimit”, tha Borrell.
