Danimarka, Groenlanda dhe Shtetet e Bashkuara pritet të nënshkruajnë javën e ardhshme një marrëveshje për sigurinë e ishullit strategjik në Arktik. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen tha se marrëveshja është “e mirë për NATO-n dhe për Evropën”…
Shtetet e Bashkuara, Danimarka dhe Groenlanda kanë njoftuar arritjen e një marrëveshjeje pas mosmarrëveshjeve për të ardhmen dhe sigurinë e ishullit në Arktik. Qeveritë e Danimarkës dhe Groenlandës thanë se palët pritet ta nënshkruajnë marrëveshjen javën e ardhshme, gjatë Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së. Marrëveshja duhet të kalojë më pas procedurat parlamentare përpara se të hyjë në fuqi.
Presidenti amerikan Donald Trump kishte njoftuar më herët në Truth Social se palët kishin arritur një marrëveshje për Groenlandën. Sipas tij, ajo i jep Shteteve të Bashkuara kontroll të përhershëm mbi çështjet e sigurisë dhe u mundëson të zgjerojnë praninë e tyre ushtarake në ishull.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen dhe kreu i qeverisë së Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, e mirëpritën marrëveshjen. Frederiksen deklaroi se ajo është “e mirë për NATO-n dhe për Evropën”, ndërsa Nielsen tha se marrëveshja forcon sigurinë e territorit autonom danez.
Qeveria daneze theksoi se marrëveshja njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës, si dhe të drejtën e popullit të Groenlandës për vetëvendosje. Frederiksen tha se marrëveshja synon të forcojë sigurinë e përbashkët në Arktik dhe Atlantikun e Veriut. Këto elemente konfirmohen edhe nga njoftimet e raportuara nga Associated Press.
Nielsen deklaroi se marrëveshja njeh interesat e Grenlandës dhe rolin e saj në bashkëpunimin ndërkombëtar.
SHBA-ja do të zgjerojë praninë ushtarake
Trump tha se marrëveshja do të pengojë kundërshtarët e Shteteve të Bashkuara që të krijojnë prani ushtarake në Groenlandë. Sipas Associated Press, marrëveshja parashikon gjithashtu forcimin e pranisë ushtarake amerikane, ndërsa Groenlanda mbetet pjesë e Mbretërisë së Danimarkës.
Marrëveshja vjen pas disa muajsh tensionesh. Trump kishte kërkuar më parë marrjen e Groenlandës nga Shtetet e Bashkuara dhe nuk kishte përjashtuar përdorimin e forcës. Qëndrimet e tij kishin shkaktuar kundërshtime në Danimarkë, Groenlandë dhe mes aleatëve evropianë të NATO-s.
Shtetet e Bashkuara kanë tashmë një prani ushtarake në Groenlandë përmes bazës hapësinore Pituffik. Ajo përdoret ndër të tjera për vëzhgimin e aktiviteteve hapësinore dhe paralajmërimin ndaj raketave.
Groenlanda ka rëndësi të veçantë strategjike për shkak të pozicionit të saj midis Amerikës së Veriut dhe Evropës dhe pranë rrugëve kryesore të Arktikut. Pozicioni i ishullit e bën atë të rëndësishëm edhe për sistemet e paralajmërimit dhe mbrojtjes raketore të Shteteve të Bashkuara.
