Politika në Serbi është ndezur. Së fundmi ka patur reagime dhe sulme të forta ndaj Bashkimit Evropian. Nga ana tjetër qeveria e presidentit serb Aleksandër Vuçiç vazhdon të luajë me dy karrige. Por në këtë situatë fshihen disa skenarë. Nikola Burazer, drejtor programi i Qendrës për Politikë Bashkëkohore zbulon se integrimi evropian nuk është qëllimi parësor i qeverisë në Serbi, por asnjë qeveri në rajon nuk mund të përballojë të refuzojë procesin e anëtarësimit në BE. Duke e cilësuar si oportuniste qëndrimin e qeverisë ndaj procesit të anëtarësimit në BE, Burazer ka shpjeguar se në njëfarë mënyre po i përshtaten kërkesave të Unionit, por se nuk po kalojnë kufijtë që mund të jenë të dëmshëm për pozicionin e tyre. Nëse ka reforma të caktuara që janë në interes të integrimeve evropiane, por janë të dëmshme për qeverinë, atëherë, siç theksoi ai, ato hapa nuk ndërmerren dhe qeveria nuk i ndërmerr, përveç nëse është e detyruar realisht, pasi do të futen në listën e zezë të sanksioneve. Serbia, nëse e shikojmë formalisht, po i afrohet BE-së, por po ecën aq ngadalë sa në fakt po qëndron në vend, u shpreh Burazer dhe prezantoi se në fushën e institucioneve demokratike, sundimit të ligjit dhe në përgjithësi që është standardi politik i anëtarësimit në Union, ajo po largohet gjithnjë e më shumë nga ajo që pritet prej saj. Sidoqoftë, pyetja është se deri në çfarë mase gjeopolitika do të dominojë procesin e zgjerimit, veçanërisht pas agresionit rus kundër Ukrainës, dhe nëse BE-ja do të përshpejtojë procesin e zgjerimit dhe do të jetë e gatshme t’i shohë përmes gishtave vendet kandidate, pavarësisht probleme, sipas Burazer.
Interesat e qeverisë
Sipas tij, interesi politik i BE-së sigurisht që nuk është që një vend të anëtarësohet, gjë që më vonë do të shkaktojë probleme serioze për të gjithë Unionin, gjë që mund të shihet në rastin e disa anëtarëve të tjerë. I pyetur nëse problemi i Kosovës është pengesa kryesore për integrimet evropiane për Serbinë, siç pretendojnë autoritetet, Burazer u përgjigj se Serbia do të ishte anëtarësuar në BE shumë kohë më parë, ndoshta edhe në një paketë me Kroacinë, nëse kjo çështje nuk do të bëhej një nga më e rëndësishmja. Sipas tij, problemi i Kosovës u ngadalësua dhe i kushtoi shumë Serbisë në procesin e anëtarësimit në BE, gjë që është ende kështu, por nuk është absolutisht e vërtetë se çështja e Kosovës e ka ndalur plotësisht progresin formal të integrimeve evropiane. Nëse Serbia do të ishte sot një vend demokratik me ekonomi të zhvilluar dhe me shtet ligjor, i cili i plotëson standardet për anëtarësim në BE, Burazer është i sigurt se edhe çështja e Kosovës do të diskutohej ndryshe. Por, meqenëse Serbia është larg gatishmërisë për anëtarësim, atëherë është e lehtë të manipulohet, pra të thuhet se e gjitha është për shkak të Kosovës, tha ai dhe konfirmoi se problem është edhe fakti se Beogradi me vite ka refuzuar t’i bashkohet ndonjë sanksione kundër Moskës. Tani presioni i BE-së nuk është aq i madh për problemin e Kosovës, por është e sigurt që të dyja çështjet do të duhet të zgjidhen, parashikoi ai dhe saktësoi se mos vendosja e sanksioneve ndaj Rusisë vazhdimisht dërgon sinjale negative në BE dhe shtetet anëtare se Serbia nuk i ndan vlerat evropiane. Burazer nuk pret që deri në fund të vitit të hapet një grup i ri në procesin e anëtarësimit në BE në Serbi, “dhe nëse kjo ndodh, do të jetë një surprizë”, por ai është i bindur se izolimi nuk është realist.
Ai mendon se pushtetarët në Serbi e dinë se me një politikë të tillë shumë lehtë do ta humbnin pushtetin dhe gjithçka për të cilën vazhdimisht mburren, përkatësisht zhvillimin ekonomik dhe infrastrukturor, investimet e huaja dhe gjithçka varet nga marrëdhëniet e mira me Perëndimin. Politika e izolimit do t’u kushtonte shumë autoriteteve në Serbi që ata t’i drejtoheshin ndonjëherë realisht, tha Burazer, i cili e shpjegon mbështetjen perëndimore për Aleksandër Vuçiçin me politikën e stabilizimit si një faktor të rëndësishëm, jo vetëm për Serbinë, por rajonin në tërësi. Siç sqaroi ai, aktori që do të arrijë të premtojë, ndoshta të mos arrijë, stabilitet, të parandalojë përshkallëzimin e dhunës dhe ndoshta të zgjidhë çështje të caktuara, do të marrë mbështetje dhe do të tolerohen disa të këqija.
