Ligjvënësit evropianë po kërkojnë një hetim ndaj Meta-s pas pezullimit masiv të llogarive që postonin rreth protestave kundër qeverisë në Shqipëri, në atë që vëzhguesit e konsiderojnë si një sulm të koordinuar masiv të njohur si (“brigading”).
“Ajo që ndodhi në Shqipëri është e barabartë me censurën. Kuptimi i Mark Zuckerberg-ut për ‘lirinë e shprehjes’ duket se përfshin vetëm opinionet që përputhen me axhendën politike të administratës Trump. Pikërisht për këtë arsye ne kemi rregulla evropiane“, tha eurodeputetja Alexandra Geese në një deklaratë. Ajo është një nga më shumë se 30 anëtarët e Parlamentit Evropian që nënshkruan një letër duke i kërkuar Komisionit Evropian të hetojë nëse veprimet e Meta-s ishin në përputhje me Aktin e Shërbimeve Dixhitale të BE-së.
Një resort bregdetar evropian i mbështetur nga Ivanka dhe Jared mund të rrëzojë një qeveri të tërë Protestat e “Revolucionit Flamingo”, të nxitura fillimisht nga ndërtimi i një resorti luksoz të lidhur me Ivanka Trump dhe Jared Kushner, po zhvillohen çdo ditë në kryeqytetin shqiptar prej më shumë se tre muajsh, duke kërkuar ndryshime në ligjin që lejon ndërtimin në zona të mbrojtura, si dhe dorëheqjen e kryeministrit të vendit. Pezullimet e llogarive në Meta duket se janë kryesisht rezultat i ankesave për të drejtat e autorit dhe duket se kanë filluar në fund të muajit gusht.
Një grup OJQ-sh që po heton pezullimet e Meta-s pretendon për revistën ‘WIRED’ se ka prova që “tregojnë qartë për një aktivitet të koordinuar” që çoi në këto ankesa.
“Ajo që e dalloi shpejt këtë rast nga moderimi i zakonshëm i përmbajtjes ishte përqendrimi i rasteve rreth të njëjtit lëvizje politike dhe qytetare”, tha Martha Dimitratou, themeluese e “Repro Uncensored”, një organizatë jofitimprurëse që monitoron censurën dixhitale. Në të paktën një rast, ankesa u gjurmua te një person që pretendonte se ishte paguar për ta bërë atë ankesë.
Dimitratou i tha WIRED se ata kishin verifikuar rreth 100 raste të kufizimeve të llogarive të lidhura me protestat.
“Ne vazhdojmë të marrim raporte shtesë dhe, bazuar në vëllimin dhe modelet që po shohim, vlerësojmë se numri i vërtetë mund të jetë disa qindra. Ne gjithashtu konstatuam se postime të shumta në një llogari merrnin ankesa për të drejtat e autorit, shpesh pesë deri në 10 brenda një periudhe relativisht të shkurtër, të ndjekura nga masa shtrënguese në rritje dhe, në disa raste, nga çaktivizimi i të gjithë llogarisë. Kur merren së bashku, raportimet e dyshuara si të paguara, sekuenca e përsëritur e ankesave për të drejtat e autorit të ndjekura nga masa ndëshkuese ndaj llogarive, përqendrimi i objektivave te e njëjta lëvizje dhe shënjestrimi i vazhdueshëm i llogarive zëvendësuese, tregojnë qartë për një aktivitet të koordinuar”, thotë ajo.
“Repro Uncensored” zbuloi se pothuajse të gjitha llogaritë e prekura dukeshin se ishin shënjestruar me raportime për shkelje të të drejtave të autorit. Në të paktën 70 raste, grupi konfirmoi heqjen e postimeve dhe videove rreth protestave, kufizimet e llogarive dhe humbjen e funksioneve të bashkëpunimit.
“Në total, llogaritë e shënjestruara arrijnë te miliona njerëz; kjo do të thotë se kur ato kufizohen ose hiqen, miliona njerëz mund të humbasin aksesin te lajmet, informacioni politik, dokumentimi i protestave dhe zërat qytetarë tek të cilët mbështeten”, thotë Dimitratou.
Një protestues i tha WIRED-it se personi që raportoi llogarinë e tij kishte thënë se ishte paguar për të kryer sulmin. Më 20 gusht, Arjan Koçi filloi të merrte një vërshim email-esh nga Meta.
“Dikush pretendonte se unë kisha marrë punën e tij dhe e kisha publikuar si timen. Por ishte videoja ime, zëri im, fotografia ime”, thotë Koçi, një britaniko-shqiptar që po dokumentonte protestën në llogarinë e tij në Instagram që prej muajit qershor.
Pamjet e tij me dron tregonin përmasat masive të demonstratave në Tiranë dhe morën miliona shikime nëpër platforma të ndryshme.
“Nëse merrni shumë raportime të tilla, Meta do t’jua kufizojë llogarinë,” i tha ai WIRED-it.
Në të njëjtën periudhë, sipas tij, edhe disa protestues të tjerë po përballeshin me raportime të ngjashme kundër llogarive të tyre.
“Ishte rreth orës 1 të mëngjesit dhe unë di për të paktën 20 llogari që u mbyllën në të njëjtën kohë,” tha ai.
“Kjo taktikë e raportimit masiv për të drejtat e autorit, e njohur zakonisht si ‘brigading’ (sulm i koordinuar masiv), është një abuzim me sistemet që Meta ka vendosur për t’u mundësuar njerëzve të raportojnë përmbajtje vërtet problematike, abuzive, të rrezikshme ose të paligjshme në platformat e saj. Kemi parë që ky lloj sulmi i koordinuar ndodh në shkallë të gjerë edhe në kontekstin e një lufte apo konflikti. Sigurisht, është një taktikë që e kemi parë të përdoret nga ushtria e Mianmarit, për shembull, për të goditur njerëzit që kritikonin veprimet e qeverisë”, tha Kian Vesteinsson, zëvendësdrejtor për politikën teknologjike dhe kërkimin mbi të drejtat dixhitale në “Freedom House”.
Pesë nga raportimet e bëra kundër përmbajtjes së Koçit vinin nga i njëjti burim dhe nga e njëjta adresë e-maili. Ai vendosi të kontaktonte personin që kishte bërë ankesën.
“I thashë: ‘Ke bërë gabim; po e paraqet punën time si tënden. Pse po e bën këtë?'”, tregon Koçi.
Për habinë e tij, Koçi mori një përgjigje.
“Ai kërkoi kontaktin tim dhe më pas më dërgoi një mesazh“, shtoi ai.
Personi i tha Koçit se ishte paguar 1,800 dollarë për t’i raportuar këto llogari dhe se do t’i tërhiqte ankesat nëse Koçi paguante atë.
“Ai tha se do të pranonte kriptomonedha si pagesë”, tha Koçi, por shtoi se kur refuzoi diçka të tillë, personi i dha një këshillë: “Nëse dëshiron ta mbash llogarinë të sigurt, çaktivizoje për një javë.”
Përpjekjet e mëtejshme për të kontaktuar me personin që dyshohet se qëndron pas sulmit mbetën pa përgjigje. Ata nuk iu përgjigjën përpjekjeve të WIRED për t’i kontaktuar.
“Hulumtimi ynë ka zbuluar se pretendimet për të drejtat e autorit mund të çojnë në masa ndëshkuese më shpejt sesa shumë forma të tjera të raportimit. Dobësia themelore qëndron në faktin se një keqbërësi nuk i duhet të hakojë një llogari apo të pengojë drejtpërdrejt dikë që të publikojë. Ata mund ta shfrytëzojnë infrastrukturën e vetë platformës për zbatimin e rregullave, duke pretenduar në mënyrë të rreme pronësinë mbi materialin dhe duke e raportuar atë në mënyrë të përsëritur“, tha Dimitratou, duke shtuar se shpeshherë ankesa të shumta drejtohen qëllimisht ndaj së njëjtës llogari, duke e bërë atë të cenueshme ndaj pezullimeve të automatizuara.
Vesteinsson i tha WIRED se ekzistonte edhe një dobësi shtesë: “Platformat me bazë në SHBA ndjekin ligjin amerikan për të drejtat e autorit. Dhe konkretisht, kuadrin ligjor të përcaktuar nga DMCA (Akti i të Drejtave të Autorit në Epokën Dixhitale). DMCA përmban një dispozitë për ‘njoftim dhe heqje’ (notice-and-takedown) që priret të nxisë zbatimin e tepruar të rregullave,” tha ai.
Një zëdhënës i Meta-s i tha WIRED se llogaritë ishin hequr gabimisht dhe ishin rikthyer, pa komentuar mbi hetimin.
“Na vjen keq për shqetësimin e shkaktuar. Ne kemi një proces ankese që njerëzit mund ta përdorin kur mendojnë se kemi bërë gabim, në mënyrë që të mund ta rikthejmë përmbajtjen nëse konstatojmë se ajo nuk shkel rregullat”, tha ai.
Burimi i sulmeve mbetet i paqartë. Koçi dhe të tjerë e kanë akuzuar qeverinë shqiptare se po orkestron sulmet.
“Ata duan ta ndalojnë protestën sepse kjo është një nga protestat më të mëdha të 35 viteve të fundit,” tha ai.
Kryeministri shqiptar Edi Rama i ka hedhur poshtë akuzat.
“Ne nuk kemi asnjë lidhje me çaktivizimin apo kufizimin e ndonjë llogarie në rrjetet sociale, e as nuk zotërojmë kapacitetin teknik për të kryer një operacion të tillë. Turp për gjithë këtë grup dështakësh që përhapin të tilla marrëzira,” shkroi ai në X. Zyra e kryeministrit nuk iu përgjigj kërkesës së WIRED për koment.
Megjithëse llogaria e Koçit është rikthyer, ai thotë se ende beson se po i nënshtrohet “shadow ban”-it (kufizimit të fshehtë të dukshmërisë). Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Thomas Regnier, konfirmoi në një konferencë për shtyp se Komisioni tashmë po e heton kompaninë Meta lidhur me shqetësimet për kufizimin e fshehtë të dukshmërisë së zërave politikë (*shadow banning*) dhe deklaroi se pretendimet e fundit “nuk përbënin aspak befasi”. Komisioni konfirmoi se hetimi është në vijim e sipër dhe theksoi rolin e Aktit për Shërbimet Dixhitale në mundësimin që përdoruesit të kundërshtojnë vendimet e pajustifikuara për moderimin e përmbajtjes./“Wired”/
