Presidenti amerikan Donald Trump e ka cilësuar marrëveshjen për kontrollin dhe shfrytëzimin e fushave strategjike të naftës në Venezuelë si “më të madhën në histori”. Por pas planit ambicioz për rikthimin e industrisë venezueliane të energjisë në tregun global qëndron një emër i debatueshëm: biznesmeni Alejandro Betancourt López.
Betancourt është figura që pritet të udhëheqë zbatimin e planit për prodhimin dhe tregtimin e naftës përmes kompanisë North American Blue Energy Partners (Nabep), me seli në Barbados. Kompania është tashmë në qendër të një marrëveshjeje që përfshin 17 fusha nafte, me rezerva të përllogaritura në rreth 65 miliardë fuçi bruto.
Sipas BBC-së, Betancourt është një nga biznesmenët më kontroversë të Amerikës Latine. Ai ka ndërtuar një pasuri të konsiderueshme, e cila vlerësohet në rreth 2.6 miliardë dollarë, por gjatë viteve është përballur edhe me hetime dhe akuza për korrupsion dhe pastrim të mundshëm parash në disa vende.
Betancourt i ka mohuar vazhdimisht akuzat dhe nuk është dënuar për ndonjë krim.
Nga lidhjet me epokën e Chavezit te “bolichicos”
Leopoldo Alejandro Betancourt López lindi në Karakas në shkurt të vitit 1980 dhe studioi në Universitetin Suffolk në Boston. Ai e atribuon suksesin e tij profesional “shpirtit sipërmarrës”, ndërsa kritikët dhe gazetarët që kanë ndjekur karrierën e tij thonë se ngjitja e tij në botën e biznesit u favorizua edhe nga lidhjet me figura të rëndësishme të sektorit energjetik venezuelian.
Sipas gazetarit Alec Boyd, i cili e ka hetuar aktivitetin e tij prej vitit 2011, Betancourt u njoh në shkollën private Instituto Cumbres në Karakas me Javier Alvarado Pardi, djali i një drejtuesi të lartë që më vonë do të mbante poste të rëndësishme në sektorin energjetik të Venezuelës, përfshirë kompaninë shtetërore të naftës PDVSA.
Në vitin 2009, në një periudhë kur Venezuela po përballej me një krizë të rëndë energjetike, Alvarado dyshohet se prezantoi Betancourtin dhe bashkëpunëtorët e tij me të atin, duke pretenduar se ata mund të ndihmonin në zgjidhjen e problemeve të furnizimit me energji, pavarësisht mungesës së përvojës së tyre në këtë fushë.
Pak kohë më vonë, Derwick Associates, kompani e themeluar nga Betancourt së bashku me një kushëri, siguroi 12 kontrata qeveritare me një vlerë totale prej rreth 5 miliardë dollarësh, pa procese konkurruese tenderimi.
Kjo periudhë i dha atij dhe një grupi biznesmenësh të rinj nofkën “bolichicos”, një kombinim i fjalëve “Bolivariano”, në referencë të revolucionit të Hugo Chavezit, dhe “chicos”, që në spanjisht do të thotë “të rinj”. Termi u përdor për të përshkruar biznesmenë të rinj që u pasuruan përmes lidhjeve me shtetin.
Avokatët e Betancourt e kanë kundërshtuar këtë përshkrim, duke argumentuar se “bolichicos” është një etiketim i krijuar nga media për sipërmarrës të rinj që u shndërruan në figura të suksesshme të biznesit.
Nga energjia te një perandori ndërkombëtare
Derwick Associates pretendon se ka përfunduar të gjitha projektet energjetike që ka marrë përsipër. Megjithatë, organizata kundër korrupsionit Transparency Venezuela dhe Organized Crime and Corruption Reporting Project kanë raportuar ndër vite se disa prej projekteve janë përfunduar me probleme ose nuk janë realizuar plotësisht.
Një raport i Transparency Venezuela i vitit 2018 vlerësonte se 11 projekte të Derwick duhet të kishin kushtuar rreth 2.1 miliardë dollarë. Sipas përllogaritjeve të organizatës, nëse këto shifra janë të sakta, shteti venezuelian mund të ketë paguar rreth 138% më shumë se kostoja reale.
Ekipi ligjor i Betancourt i ka cilësuar këto akuza si të motivuara politikisht.
Pavarësisht polemikave, biznesmeni vazhdoi zgjerimin e aktivitetit të tij. Derwick u orientua edhe drejt sektorit të naftës, ndërsa Betancourt ndërtoi një rrjet biznesi ndërkombëtar.
Në mesin e viteve 2010, ai bleu shumicën e aksioneve të kompanisë spanjolle të syzeve Hawkers dhe investoi në sektorin bankar në Zvicër dhe Afrikë. Sipas një hulumtimi të Transparency Venezuela, rrjeti i tij i biznesit përfshin rreth 50 kompani në 16 vende.
Hetime në SHBA dhe Evropë
Aktiviteti i Betancourt ka tërhequr vëmendjen e autoriteteve dhe gjykatave në disa vende.
Në vitin 2013, ish-ambasadori amerikan në Venezuelë, Otto Reich, ngriti një padi në një gjykatë amerikane kundër Betancourt dhe dy bashkëpunëtorëve të tij, duke i akuzuar se kishin paguar shuma të mëdha parash për zyrtarë qeveritarë në mënyrë që të siguronin kontrata.
Çështja u rrëzua pesë vjet më vonë. Megjithatë, emri i Betancourt vazhdoi të shfaqej në hetime të ndryshme në Spanjë, Zvicër, Andorrë dhe SHBA lidhur me dyshime për rrjete korrupsioni që përfshinin PDVSA-n.
Betancourt nuk është akuzuar zyrtarisht për këto çështje dhe mohon çdo shkelje të ligjit.
Në vitin 2025, ai u bë sërish objekt i vëmendjes së autoriteteve britanike, pasi u arrestua dy herë nga policia në Londër. Pak ditë më vonë, autoritetet spanjolle kontrolluan kështjellën e tij luksoze Alamín, në provincën e Toledos. Veprimet dyshohet se ishin të lidhura me një hetim të prokurorisë zvicerane për pastrim të mundshëm parash.
Pse e zgjodhi Trump?
Pikërisht për shkak të së kaluarës së tij, zgjedhja e Betancourt si një prej figurave kryesore të planit amerikan për naftën venezueliane ka ngritur pikëpyetje.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka dhënë tre arsye për përfshirjen e tij.
Së pari, Rubio argumenton se Betancourt ka eksperiencë konkrete në prodhimin e naftës. Sipas disa analistëve, Nabep prodhon rreth 180 mijë fuçi naftë në ditë, një nivel i përafërt me prodhimin e Chevron në Venezuelë, megjithëse shifrat janë kundërshtuar nga burime të tjera.
Së dyti, administrata amerikane thekson se Betancourt nuk është aktualisht nën hetim në Shtetet e Bashkuara.
Së treti, Rubio ka argumentuar se biznesmeni ka mbështetur opozitën venezueliane.
Edhe pse Betancourt përfitoi ekonomikisht gjatë periudhës së Hugo Chavezit, ai dhe bashkëpunëtorët e tij nuk u konsideruan mbështetës ideologjikë të regjimit. Me ndryshimin e situatës politike, Betancourt krijoi marrëdhënie me liderin e opozitës Juan Guaidó, duke siguruar kontakte edhe me persona të afërt me administratën Trump.
Ndërmjetësi mes Uashingtonit dhe Karakasit
Betancourt dyshohet se ka luajtur gjithashtu një rol ndërmjetësues pas operacionit ushtarak amerikan të 3 janarit, i cili çoi në kapjen e Nicolás Maduros dhe bashkëshortes së tij, Cilia Flores.
Sipas raportimeve, ai kontaktoi presidenten e përkohshme të Venezuelës, Delcy Rodríguez, dhe ndihmoi në krijimin e një kanali komunikimi me Marco Rubion.
Avokati i Betancourt ka thënë se klienti i tij veproi thjesht si ndërmjetës, pikërisht sepse gëzonte besimin e palëve të ndryshme.
Rodríguez gjithashtu e ka mbrojtur publikisht biznesmenin, duke deklaruar se ai nuk ka çështje të pazgjidhura as në Venezuelë dhe as në Shtetet e Bashkuara.
Për kritikët e tij, megjithatë, historia e Betancourt tregon një tjetër element: aftësinë e jashtëzakonshme për t’u përshtatur me ndryshimet politike dhe për të ruajtur pozicionin e tij në qendër të biznesit dhe politikës.
“Ai është jashtëzakonisht i aftë. Gjithmonë arrin të jetë aty ku duhet, të shmangë problemet dhe të fitojë para”, ka thënë gazetari Alec Boyd, i cili e ka ndjekur aktivitetin e tij prej vitesh.
Tashmë, Betancourt është vendosur në qendër të një prej projekteve më ambicioze të administratës Trump: shfrytëzimit të rezervave kolosale të naftës së Venezuelës dhe rikthimit të vendit në tregun global të energjisë. Pyetja që mbetet është nëse e kaluara e tij do të shndërrohet në një pengesë për këtë projekt apo, përkundrazi, rrjeti i kontakteve dhe eksperienca e tij do të rezultojnë të dobishme për zbatimin e tij.
