Emiratet e Bashkuara Arabe kanë njoftuar largimin nga Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC) dhe formati i zgjeruar OPEC+, duke i dhënë fund një anëtarësimi që zgjati afro gjashtë dekada.
Sipas deklaratës zyrtare, ky hap reflekton “vizionin strategjik dhe ekonomik afatgjatë” të vendit, si dhe transformimin e profilit të tij energjetik.
Ministri i Energjisë i EBA theksoi se dalja nga këto mekanizma do t’i japë vendit fleksibilitet më të madh në politikat e prodhimit dhe investimeve. EBA iu bashkua OPEC në vitin 1967 dhe largimi i saj e redukton numrin e anëtarëve në 11.
Analisti Saul Kavonic nga MST Financial e cilëson këtë zhvillim si një goditje për kartelin, duke e përshkruar si “fillimin e fundit të OPEC”. Sipas tij, me largimin e EBA-së, organizata humbet rreth 15% të kapacitetit të saj dhe një nga anëtarët më të disiplinuar në respektimin e kuotave.
Të dhënat e fundit tregojnë se EBA prodhon rreth 2.9 milionë fuçi naftë në ditë, ndërsa Arabia Saudite, lideri de facto i OPEC, prodhon rreth 9 milionë fuçi. Kavonic argumenton se Arabia Saudite do të përballet me vështirësi në ruajtjen e unitetit të organizatës dhe do të duhet të mbajë barrën kryesore të menaxhimit të tregut dhe disiplinës së brendshme.
Vendimi i Emirateve të Bashkuara Arabe (EBA) për t’u larguar nga OPEC dhe OPEC+ lidhet me një kombinim faktorësh strategjikë, ekonomikë dhe politikë që janë thelluar vitet e fundit.
Sipas deklaratës zyrtare, arsyeja kryesore është nevoja për fleksibilitet më të madh në politikat energjetike. Si anëtare e OPEC, EBA ishte e detyruar të respektonte kuota të prodhimit, të cilat në disa raste kufizonin planet e saj për të rritur kapacitetin dhe eksportet e naftës. Dalja nga organizata i jep mundësi vendit të përshtatë prodhimin sipas interesave të veta ekonomike dhe kushteve të tregut.
Një faktor tjetër lidhet me ndryshimin e profilit energjetik të vendit. EBA ka investuar ndjeshëm në energji të rinovueshme, gaz natyror dhe teknologji të reja, duke synuar diversifikimin e ekonomisë përtej naftës. Ky transformim e bën më pak të përshtatshëm një model të koordinuar si ai i OPEC, i cili fokusohet kryesisht te menaxhimi i prodhimit të naftës.
Brenda vetë OPEC ka pasur gjithashtu tensione për shpërndarjen e kuotave dhe rolin dominues të Arabisë Saudite. Analistët vërejnë se disa vende, përfshirë EBA, kanë kërkuar në të kaluarën rishikim të kuotave për të reflektuar më mirë kapacitetet reale prodhuese. Mosmarrëveshjet për këto çështje kanë kontribuar në rritjen e distancës mes anëtarëve.
Nga këndvështrimi i tregut energjetik, largimi i EBA-së mund të ketë disa pasoja të rëndësishme. Nëse vendi rrit prodhimin jashtë kufizimeve të OPEC, kjo mund të shtojë ofertën globale dhe të ushtrojë presion mbi çmimet e naftës. Njëkohësisht, dobësimi i disiplinës brenda kartelit mund të reduktojë aftësinë e tij për të stabilizuar tregun në periudha luhatjesh.
Në plan më të gjerë, ky vendim pasqyron një trend më të gjerë: prodhuesit kryesorë të energjisë po kërkojnë më shumë autonomi në një treg që po bëhet gjithnjë e më kompleks, me ndikim nga tranzicioni energjetik, konkurrenca globale dhe faktorët gjeopolitikë.
