Forcimi i El Niño-s po shton shqetësimet për një periudhë me fenomene ekstreme të motit në disa pjesë të botës. Ndërsa temperaturat në Oqeanin Paqësor vazhdojnë të rriten mbi normalen, efektet pritet të shfaqen në mënyra të ndryshme: nga thatësirat dhe zjarret, deri te reshjet intensive, tajfunët dhe përmbytjet.
Organizata Botërore Meteorologjike (WMO) paralajmëron se ndikimi i fenomenit në modelet globale të motit mund të vazhdojë të paktën deri në shkurt të vitit 2027.
Për rrezikun ka paralajmëruar edhe Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, sipas të cilit bota ndodhet tashmë në një “zonë rreziku të motit ekstrem”.
El Niño mund të jetë ndër më të fuqishmit e dekadave të fundit
El Niño është një fenomen natyror që zhvillohet në Paqësor dhe lidhet me zhvendosjen drejt lindjes të ujërave të ngrohta. Ky ndryshim ndikon në qarkullimin atmosferik dhe mund të ndryshojë ndjeshëm temperaturat dhe reshjet në rajone të ndryshme të globit.
Të dhënat nga zonat kryesore të monitorimit në Paqësorin tropikal tregojnë se temperatura e sipërfaqes së detit është aktualisht më shumë se 2 gradë Celsius mbi mesataren.
Gjatë muajve të ardhshëm, kjo diferencë parashikohet t’u afrohet 4 gradëve Celsius. Nëse parashikimi realizohet, fenomeni mund të shndërrohet në një nga episodet më të fuqishme të El Niño-s që prej fillimit të matjeve moderne, rreth vitit 1950.
Edhe më të larta janë temperaturat e regjistruara nën sipërfaqen e oqeanit, të cilat në disa zona rezultojnë mbi 8 gradë Celsius mbi mesataren.
Disa rajone rrezikohen nga thatësira
Pasojat e para pritet të lidhen me ndryshimin e shpërndarjes së reshjeve. Në pjesë të Azisë Juglindore, Amerikës Qendrore dhe veriut të Amerikës së Jugut parashikohen kushte më të thata se zakonisht.
Mungesa e reshjeve mund të shkaktojë thatësira, të rrisë rrezikun e zjarreve në pyje dhe të krijojë probleme me furnizimin me ujë.
Në Indonezi, zjarret kanë përfshirë tashmë mbi 107 mijë hektarë tokë gjatë sezonit të thatë. Autoritetet kanë shtuar operacionet për shuarjen e flakëve, ndërsa në disa zona është përdorur edhe stimulimi artificial i reshjeve.
Efektet e thatësirës mund të prekin edhe transportin ndërkombëtar. Në Kanalin e Panamasë, nivelet e ulëta të ujit dhe reshjet e pakta pritet të sjellin kufizime në numrin e anijeve që mund të kalojnë përmes tij.
Në zona të tjera kërcënojnë reshjet dhe përmbytjet
El Niño nuk sjell vetëm thatësirë. Në pjesë të tjera të botës fenomeni mund të shoqërohet me reshje më të dendura dhe stuhi më të fuqishme.
Kina përgatitet për aktivitet të lartë të tajfunëve, ndërsa kushte më të lagështa se normalja parashikohen në pjesë të Afrikës Lindore, Brazilit jugor dhe jugut të Shteteve të Bashkuara.
Rritja e reshjeve mund të shtojë rrezikun për përmbytje, rrëshqitje dheu dhe dëmtime të infrastrukturës.
Në gatishmëri janë edhe Peruja dhe Ekuadori, ku reshjet e dendura mund të shkaktojnë përmbytje të shpejta dhe rrëshqitje dheu. Rreziku është më i lartë veçanërisht në zonat urbane ku sistemet e kullimit nuk janë të mjaftueshme.
Australia përballë rrezikut nga nxehtësia detare
Shqetësimet shtrihen edhe te ekosistemet detare. Në Australi, temperaturat e larta të ujit kanë shkaktuar tashmë dëme, ndërsa ekspertët paralajmërojnë për valë të tjera të nxehtësisë detare në jug të vendit dhe në Tasmani.
Episode të ngjashme në të kaluarën janë shoqëruar me ngordhje masive të peshqve, pinguinë të uritur, shtim të algave dhe rritje të numrit të kandilëve të detit.
Përballë këtij skenari, autoritetet australiane kanë forcuar sistemet e paralajmërimit të hershëm, për t’u dhënë më shumë kohë komuniteteve dhe sektorëve të rrezikuar që të marrin masa.
Ekspertët kërkojnë gatishmëri, jo alarm
Megjithëse El Niño është një fenomen natyror dhe nuk shkaktohet nga ndryshimet klimatike, ngrohja globale mund t’i bëjë më të rënda pasojat e motit ekstrem.
“Jemi shumë të shqetësuar, por ky shqetësim duhet të përkthehet në gatishmëri dhe jo në alarm”, tha Miguel Aréstegui, ekspert për rezistencën ndaj klimës.
WMO po punon për shpërndarjen e parashikimeve dhe paralajmërimeve për motin ekstrem në sa më shumë komunitete, në mënyrë që vendet e ekspozuara ndaj pasojave të mundshme të El Niño-s të përgatiten në kohë.
