Në pamje të parë, politika e jashtme e Donald Trump duket si zbatim i parimit “America First”, por brenda administratës së tij përplasen katër vizione të ndryshme për rolin e SHBA-së në botë. Analistët e Këshillit Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR) i ndajnë në katër grupe: izolacionistët “Restrainers”, strategët e përqendruar te Kina “Prioritizers”, skifterët globalistë “Primacists” dhe pragmatistët e biznesit “Developers”.
Izolacionistët e J.D. Vance
Kjo rrymë përfaqëson krahun populist të MAGA-s, me J.D. Vance dhe Tucker Carlson në qendër. Ata besojnë se SHBA duhet të largohet nga “luftërat pa fund”, të reduktojë angazhimet jashtë vendit dhe të përqendrohet te problemet e brendshme. Ata kërkojnë më shumë përgjegjësi financiare nga aleatët evropianë të NATO-s, forcimin e kufirit jugor dhe një politikë më proteksioniste. Por lufta në Lindjen e Mesme ka nxjerrë në pah përçarjet e këtij kampi, ndërsa Trump deri tani ka treguar se është i gatshëm të përdorë forcën kur e sheh të nevojshme.
Strategët që kërkojnë përqendrimin te Kina
Grupi i lidhur me Elbridge Colby dhe Josh Hawley argumenton se kërcënimi kryesor për SHBA-në është Kina. Sipas tyre, Uashingtoni nuk mund të mbajë angazhime të mëdha njëkohësisht në Evropë, Lindjen e Mesme dhe Azi. Ata kërkojnë zhvendosjen e burimeve drejt Indo-Paqësorit, forcimin e mbrojtjes së Tajvanit dhe një shkëputje më të madhe ekonomike e teknologjike nga Kina. Në këtë vizion, edhe Evropa duhet të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e saj. Rryma mbështetet nga krahu konservator i Silicon Valley-t dhe industria e teknologjisë së mbrojtjes, por përballet me një problem: strategjia e saj kërkon planifikim afatgjatë, ndërsa Trump shpesh fokusohet te krizat dhe rezultatet e menjëhershme.
Skifterët globalistë
Krahu i tretë përfaqësohet nga Marco Rubio, Mike Waltz dhe figura të tjera të establishmentit republikan. Ata besojnë se Amerika duhet të ruajë epërsinë ushtarake dhe praninë globale, duke u mbështetur te parimi “paqja përmes forcës”. Sipas tyre, tërheqja amerikane nga Evropa ose Lindja e Mesme mund të shihet si dobësi nga kundërshtarët dhe të inkurajojë Kinën ndaj Tajvanit. Për këtë arsye, ata kërkojnë një prani të fortë amerikane në Evropë, Azi dhe Lindjen e Mesme, ndërsa aleatët e NATO-s duhet të rrisin shpenzimet e mbrojtjes. Kjo rrymë ka mbështetur politikën e ashpër ndaj Iranit dhe ndërhyrjet ushtarake, por pozita e saj varet edhe nga rezultatet politike që prodhojnë këto ndërhyrje për Trumpin.
“Developer diplomacy” e Jared Kushner
Rryma e katërt përfaqësohet nga Jared Kushner dhe Steve Witkoff dhe e sheh politikën e jashtme kryesisht përmes marrëveshjeve ekonomike dhe investimeve. Mbështetja e saj kryesore vjen nga fondet sovrane të Gjirit, veçanërisht Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katari. Kushner dhe Witkoff janë përfshirë në negociata me Iranin dhe në projektet për rindërtimin e Gazës. Kjo qasje synon të përdorë interesat ekonomike për të krijuar marrëveshje dhe stabilitet, por është përballur me akuza për konflikt interesi për shkak të lidhjeve financiare të kompanisë së Kushnerit me qeveri të huaja me të cilat ai zhvillon edhe negociata zyrtare.
Beteja për kontrollin e politikës së jashtme
Katër kampet po ndërtojnë baza të ndryshme pushteti. Rubio mbështetet te establishmenti republikan dhe industria e mbrojtjes, Colby te teknologjia e mbrojtjes dhe Silicon Valley, Vance te rrjetet populiste, ndërsa Kushner te kapitali i madh i vendeve të Gjirit. Përplasja mes tyre mund të ndikojë edhe te e ardhmja politike e republikanëve. Rubio shihet si më i pranueshëm për konservatorët e moderuar, Vance si një pasardhës i mundshëm i Trumpit, ndërsa Colby dhe Kushner kanë profile më të veçanta brenda kësaj gare.
Në fund, politika e jashtme e Trumpit nuk drejtohet nga një doktrinë e vetme. Ajo është një përplasje mes një Amerike që kërkon të tërhiqet nga bota, një që përqendrohet te Kina, një që synon të ruajë dominimin global dhe një tjetër që kërkon t’i kthejë krizat gjeopolitike në marrëveshje ekonomike. Mbi të gjitha qëndron Trumpi, i cili lëviz mes këtyre kampeve sipas interesit të tij politik, duke e bërë drejtimin e politikës së jashtme amerikane veçanërisht të paparashikueshëm.
