Pas disa muajsh rezistence, Milorad Dodik më në fund pranoi se nuk është më president i Republika Srpska dhe hoqi dorë nga përpjekjet e drejtpërdrejta për të përmbysur rendin kushtetues të BiH, dhe në sfond mund të ketë një qasje të re të diplomacisë amerikane ndaj atij vendi.Të shtunën, pas një debati njëditor, Parlamenti i RS mori një vendim për emërimin e Ana Trishiç Babiç, këshilltares së gjatë dhe bashkëpunëtores besnike të Dodikut, si presidente të përkohshme të RS deri në zgjedhjet e 23 nëntorit. Në të njëjtën kohë, parlamenti anuloi gjashtë ligje të miratuara në dhjetor 2024, të cilat më pas u përpoqën ‘de facto’ të realizonin shkëputjen e RS duke kërcënuar, ndër të tjera, me përdorimin e forcës.
Roli i opozitës
Opozita, e cila bojkotoi të gjitha votimet e lartpërmendura, tha se ishte një situatë krejtësisht skizofrenike në të cilën të njëjtët njerëz që mbështetën ndalimin e punës së organeve shtetërore gjyqësore dhe policore në territorin e RS dhe kërcënuan me burgim të gjithë ata që nuk e respektojnë atë, tani po i deklarojnë ato vendime të pavlefshme me pretendimet se “situata ka ndryshuar”. “Kjo nuk është gjë tjetër veçse kapitullimi i Dodikut”, tha Nedeljko Glamoçak, një përfaqësues i opozitës nga Partia Demokratike Serbe (SDS), gjatë diskutimit. Dodik nuk ishte i pranishëm në atë seancë, por politika e tij u përfaqësua fuqishëm nga anëtarja e Presidencës së BiH-së, Zheljka Cvijanoviç, e cila u tha përfaqësuesve të opozitës me një ton grindavec se ata “nuk kuptojnë asgjë” dhe “po flasin budallallëqe”.
Shpresa te Trump
“Çfarëdo që të na duhet të zhbëjmë, do ta bëjmë për të mirën e RS-së”, tha Cvijanoviç gjatë debatit të nxehtë, argumenti kryesor i së cilës ishte se situata në marrëdhëniet globale të pushtetit ka ndryshuar, dhe ajo e konsideron faktin më të rëndësishëm faktin që Donald Trump është tani në Shtëpinë e Bardhë, i cili mund të jetë një mik i serbëve. Ajo e theksoi këtë edhe në një postim në rrjetin social X, duke shkruar në anglisht se kjo ishte një “dorë e shtrirë” si provë e gatishmërisë për një marrëveshje të re. “Kemi të drejtë të besojmë se gjërat do të përmirësohen sepse Donald Trump është presidenti i Amerikës. Kemi mundësinë të tregojmë se Republika Srpska është një partner i besueshëm”, shkroi ajo. Që kur Trump u bë president i SHBA-së, SHBA-të kanë qenë dukshëm më pak të angazhuara në Bosnjë dhe Hercegovinë, pavarësisht faktit se Marrëveshja e Dejtonit, e cila i dha fund luftës në atë vend dhe krijoi kuadrin e tij aktual kushtetues dhe ligjor, është një produkt amerikan.
Kapitullimi i Dodikut
Pasi administrata Biden, nëpërmjet ambasadorit të saj Michael Murphy, u përpoq të largonte kërcënimet ndaj rendit të Dejtonit me masa më radikale duke vendosur sanksione ndaj një sërë bashkëpunëtorësh të Dodikut, Departamenti i Shtetit nën udhëheqjen e Marco Rubios qëndroi te mesazhet e mbështetjes për integritetin dhe stabilitetin e Bosnjës dhe Hercegovinës, por pa veprime konkrete. Dodik ka shpenzuar qindra mijëra euro duke lobuar për një trajtim më të favorshëm në Uashington. Shenjat e para se kjo mund të funksionojë erdhën në fund të javës së kaluar kur Departamenti i Thesarit i SHBA-së konfirmoi se po hiqte emrat e katër bashkëpunëtorëve të tij të rangut më të ulët nga lista e sanksioneve. Mediat në BiH spekulojnë se kjo mund të jetë pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë sipas së cilës Dodik duhet të pranojë shkarkimin e tij nga posti i Presidentit të RS-së dhe të tërheqë ligjet kontroverse, si dhe të tregojë se është i gatshëm të bashkëpunojë, kështu që në atë rast ai mund të mbështetet në një qasje të ndryshme nga Uashingtoni. Ministri i Jashtëm i BiH-së, Elmedin Konakoviç, pajtohet me këtë, duke thënë se mund të ketë presion nga SHBA-të prapa skenave. Megjithatë, ai bën thirrje gjithashtu për kujdes. “Edhe kur armiku tërhiqet, duhet të jesh ende vigjilent”, tha ai në një intervistë me Face TV të Sarajevës.
