Luiz Inácio Lula da Silva ka fituar zgjedhjet presidenciale në Brazil, duke siguruar një mandat të katërt, jo të njëpasnjëshëm, në krye të shtetit. Sipas rezultateve përfundimtare të autoritetit zgjedhor brazilian, Lula mori 51,79% të votave të vlefshme, kundrejt 48,21% të siguruara nga rivali i tij, senatori Flávio Bolsonaro, djali i ish-presidentit Jair Bolsonaro.
Në total, kandidati i Partisë së Punëtorëve (PT) mori 64.256.232 vota, ndërsa Bolsonaro siguroi 59.826.041. Diferenca prej më shumë se 4,43 milionë votash i dha Lulës fitoren në një garë të karakterizuar nga polarizimi i thellë politik dhe përplasja mes së majtës dhe së djathtës braziliane.
Rezultati merr një rëndësi të veçantë për faktin se Flávio Bolsonaro kishte dalë përpara në raundin e parë. Megjithatë, mobilizimi i votuesve në fazën përfundimtare të fushatës i mundësoi Lulës të përmbyste disavantazhin dhe të siguronte një tjetër mandat presidencial.
Fitorja e tij e mban Brazilin nën drejtimin e së majtës, në një kohë kur në disa vende të Amerikës Latine janë forcuar forcat politike të djathta. Për Lulën, ky rezultat përbën gjithashtu një rikthim të rëndësishëm politik pas një karriere të shoqëruar me përballje të forta, akuza për korrupsion dhe beteja gjyqësore.
Flávio Bolsonaro nuk pranon rezultatin, paralajmëron betejë ligjore
Pavarësisht diferencës në vota, Flávio Bolsonaro ka kundërshtuar rezultatin dhe ka vënë në pikëpyetje legjitimitetin e procesit zgjedhor. Pas shpalljes së rezultatit, ai deklaroi se nuk mund t’i njihte zgjedhjet në kushtet në të cilat, sipas tij, ishte zhvilluar votimi.
Në qendër të pretendimeve të tij është vendimi për zgjatjen me dy orë të orarit të votimit, një masë që shkaktoi debat gjatë ditës së zgjedhjeve. Çështja lidhej me vështirësitë e transportit të votuesve, veçanërisht pas ankesave për reduktimin e shërbimeve të autobusëve në disa zona të vendit.
Fushata e Lulës iu drejtua autoriteteve gjyqësore duke argumentuar se pengesat në transport mund të kufizonin mundësinë e qytetarëve për të ushtruar të drejtën e votës. Vendimi për zgjatjen e orarit u mor në një moment të ndjeshëm të procesit, duke krijuar paqartësi dhe reagime politike.
Flávio Bolsonaro e ka përdorur këtë çështje për të vënë në dyshim zhvillimin e zgjedhjeve dhe ka paralajmëruar hapa ligjorë për të kërkuar anulimin e rezultatit. Megjithatë, pretendimet për parregullsi nuk përbëjnë, në vetvete, prova se zgjedhjet janë manipuluar. Çdo kërkesë për anulim duhet të shqyrtohet nga institucionet kompetente mbi bazën e provave dhe të legjislacionit zgjedhor.
Festime në rrugët e Brazilit pas fitores së Lulës
Shpallja e rezultatit u prit me festime nga mbështetësit e presidentit në qytetet kryesore të vendit. Në Avenida Paulista, në São Paulo, mijëra qytetarë dolën në rrugë për të festuar fitoren, ndërsa në Rio de Janeiro u regjistruan grumbullime njerëzish dhe fishekzjarre.
Lula u shfaq në pamje të shpërndara në rrjetet sociale duke festuar me mbështetësit e tij. Atmosfera e entuziazmit u shoqërua me deklarata nga qytetarë që e cilësuan rezultatin si një fitore me rëndësi për demokracinë dhe të ardhmen politike të vendit.
Në kryeqytetin Brasília, mbështetësit e presidentit shprehën gjithashtu kënaqësinë për rezultatin. Por përtej festimeve, fitorja e ngushtë në përqindje tregon se Brazili mbetet i ndarë politikisht, me të dy kampet që kanë mbështetje të konsiderueshme në elektorat.
Nga një fëmijëri në varfëri te mandati i katërt presidencial
Historia politike e Lulës është një nga më të veçantat në Brazilin bashkëkohor. I lindur në një familje të varfër në shtetin Pernambuco, në verilindje të vendit, ai u bë një nga figurat më të rëndësishme të së majtës braziliane dhe një nga udhëheqësit më jetëgjatë të demokracisë së vendit.
Lula drejtoi Brazilin për dy mandate radhazi, nga viti 2003 deri në vitin 2010, përpara se të rikthehej në presidencë në vitin 2023. Me fitoren e re, ai siguron një mandat tjetër katërvjeçar, që nis në janar 2027.
Rruga e tij drejt rikthimit në pushtet u shënua edhe nga një periudhë e vështirë gjyqësore. Lula u dënua për korrupsion dhe kaloi 580 ditë në burg, në vitet 2018–2019. Dënimet u anuluan më pas nga drejtësia braziliane për arsye procedurale dhe çështjet që lidhen me kompetencën e gjykatës dhe paanshmërinë e gjykimit.
Megjithatë, Partia e Punëtorëve dhe vetë Lula vazhdojnë të përballen me kritika për skandalet e korrupsionit të lidhura me qeverisjen e mëparshme. Këto çështje mbeten pjesë e debatit politik në një vend ku polarizimi mes mbështetësve të Lulës dhe kampit bolsonarist është ende i fortë.Një tjetër çështje e debatit zgjedhor ishte roli i platformave digjitale. Gjatë fushatës, kampi i Lulës ngriti akuza ndaj kompanisë Meta, pronare e Facebook, Instagram dhe WhatsApp, duke pretenduar se funksionimi i platformave mund të kishte ndikuar në shpërndarjen e përmbajtjeve politike dhe në ekspozimin e votuesve ndaj mesazheve të fushatës.
Çështja u lidh me debatin më të gjerë për ndikimin e rrjeteve sociale në proceset zgjedhore, përhapjen e dezinformimit dhe përgjegjësinë e kompanive teknologjike.
Meta ka mohuar pretendimet për ndërhyrje të qëllimshme në zgjedhje. Çdo raportim mbi probleme teknike ose trajtim të pabarabartë të përmbajtjeve duhet të mbështetet në deklarata zyrtare dhe prova të verifikueshme, pa u paraqitur automatikisht si dëshmi e manipulimit të rezultatit.
Një fitore që nuk e mbyll krizën politike
Rizgjedhja e Lulës nuk i jep fund përplasjes politike në Brazil. Përkundrazi, refuzimi i Flávio Bolsonaro-s për të pranuar rezultatin dhe paralajmërimi për veprime ligjore mund ta zhvendosin konfliktin nga fushata elektorale drejt institucioneve të drejtësisë.
Me një diferencë prej më shumë se 4,43 milionë votash, rezultati përfundimtar i jep Lulës mandatin për të drejtuar vendin edhe për katër vjet të tjera. Por ndarja e thellë mes dy kampeve politike, debatet mbi integritetin e procesit zgjedhor dhe tensionet rreth rolit të institucioneve do të mbeten ndër sfidat kryesore të mandatit të ri.
Për Brazilin, çështja kryesore tashmë nuk është vetëm se kush fitoi zgjedhjet, por edhe nëse institucionet do të arrijnë ta menaxhojnë përplasjen politike brenda kornizës kushtetuese dhe ligjore.
