Gadi Eisenkot, ish-shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), nga viti 2015 deri në vitin 2019, është shfaqur si sfiduesi më serioz i Benjamin Netanyahu-t pas zgjedhjeve të 27 tetorit për parlamentin izraelit, Knesset. Eisenkot ka marrë nga presidenti Isaac Herzog mandatin për formimin e qeverisë së re.
Partia e tij, Yashar, drejton një bllok opozitar të krijuar nga bashkimi i disa forcave politike, që synon t’i japë fund epokës Netanyahu. Koalicioni përfshin forca të qendrës, aleancën e ish-kryeministrave Naftali Bennett dhe Yair Lapid, Demokratët, pasardhës të Partisë së Punës, si dhe parti të djathta më pragmatike. Partitë arabe mund të luajnë rol vendimtar në krijimin e shumicës së re qeverisëse.
Eisenkot, kundërshtari i Netanyahu-t
Eisenkot, 66 vjeç, shihet si figura që mund të bashkojë opozitën dhe të shërbejë si alternativa kryesore përballë Netanyahu-t. Ngjitja e tij vjen në një periudhë të karakterizuar nga konfliktet në Lindjen e Mesme, përçarjet e brendshme dhe kundërshtitë për reformën në drejtësi. Ai iu bashkua ushtrisë në vitin 1978 dhe mori pjesë në luftën e Libanit të vitit 1982, si pjesëtar i Brigadës elitare Golani.
Në vitin 1997 mori drejtimin e kësaj brigade, ndërsa më vonë shërbeu në Bregun Perëndimor gjatë qeverisë së Ehud Barak. Eisenkot u emërua shef i Shtabit të Përgjithshëm nga vetë Netanyahu. Gjatë drejtimit të tij, ushtria izraelite miratoi një doktrinë të qartë sigurie, që parashikonte forcimin e kapaciteteve mbrojtëse, krijimin e fuqisë parandaluese dhe neutralizimin e kërcënimeve. Ai mbështeti përdorimin e forcës ushtarake për arritjen e objektivave politike, duke theksuar se lufta nuk duhet të jetë qëllim në vetvete.
Eisenkot mes realizmit dhe kritikave ndaj Netanyahu-t
I lindur në një familje hebreje me origjinë marokene, Eisenkot është baba i pesë fëmijëve, njëri prej të cilëve humbi jetën gjatë luftës në Gaza. Nëse bëhet kryeministër, do të ishte i pari me origjinë joashkenazi në historinë e Izraelit. Ai ka kritikuar ashpër mënyrën se si Netanyahu menaxhoi situatën përpara sulmit të 7 tetorit 2023, duke e cilësuar kryeministrin si një lider që shmang përgjegjësitë. Eisenkot e ka akuzuar atë se ka dobësuar aftësinë e forcave të armatosura për të ushtruar kontroll në Jude dhe Samari.
Ai ka deklaruar se do të rikthente urdhrat administrativë për largimin ligjor të terroristëve hebrenj nga Bregu Perëndimor. Në vitin 2025, ai kundërshtoi krijimin e një shteti palestinez, por kërkoi frenimin e sulmeve të pakontrolluara të kolonëve në Bregun Perëndimor, për të rivendosur ekuilibrin me komunitetin ndërkombëtar dhe për të rritur sigurinë e Izraelit.
Një tjetër sfidë mbetet bashkëpunimi me partitë arabe. Sipas Joseph Mansour, në një analizë për Qendrën Arabe në Uashington, Eisenkot mund t’i fitojë zgjedhjet, por nuk mund të qeverisë pa partitë arabe në koalicion. Megjithatë, një pjesë e madhe e elektoratit dhe e forcave politike izraelite kundërshton përfshirjen e tyre në qeveri.
Vizioni i Eisenkotit për politikën e jashtme
Në politikën e jashtme, Eisenkot mund të ndjekë një qasje të ndryshme nga ajo e Netanyahu-t, veçanërisht për Iranin, Sirinë dhe Gazën. Sipas një analize të The Jerusalem Post, ai pritet t’i japë përparësi kërcënimit të raketave balistike iraniane, në vend që vëmendja të përqendrohet vetëm te programi bërthamor i Teheranit. Për Sirinë, synon një strategji që shmang përplasjen me Turqinë dhe nuk përjashton një marrëveshje për stabilizimin e marrëdhënieve me regjimin e Ahmad al-Sharaa, të cilin e konsideron ende një xhihadist. Ai ka vënë në dukje se një marrëveshje për Sirinë mund të jetë e mundur nëse nga vendi largohen jo vetëm forcat turke, por edhe ato ruse. Eisenkot mbështet gjithashtu një zgjidhje rajonale për t’i dhënë fund qeverisjes së Hamasit në Gaza dhe kërkon të forcojë rolin strategjik të Izraelit në marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara.
Izraeli, një vend i ndarë
Përgjegjësia për përçarjet e brendshme nuk mund t’i atribuohet vetëm Netanyahu-t, por koalicioni i drejtuar nga Likud i ka nxitur dhe thelluar ato. Eisenkot synon të rikthejë unitetin në një vend që, pas zgjedhjeve të vitit 2022 dhe sulmit të 7 tetorit, karakterizohet nga përçarje të thella dhe një përqendrim gjithnjë e më i madh te siguria. Sipas tij, përçarja e brendshme dobëson sigurinë kombëtare.
Për këtë arsye, ai kërkon t’i japë fund një periudhe të vështirë për Izraelin dhe të krijojë një realitet të ri strategjik, ku stabiliteti i vendit të mos varet nga vazhdimi i konflikteve. Për Netanyahu-n dhe Eisenkotin, çështja kryesore mbetet siguria e Izraelit, por rrugët që propozojnë për ta garantuar atë janë rrënjësisht të ndryshme. Edhe qasja e Tel Avivit ndaj zhvillimeve ndërkombëtare mund të ndryshojë në rast të ndërrimit të pushtetit.
