Një armëpushim ndaj objekteve energjetike që Donald Trump e paraqiti si të rënë dakord tashmë midis Rusisë dhe Ukrainës, por që Moska ende nuk e ka pranuar , është në qendër të një thrilleri të ri diplomatik, me Uashingtonin që po rrit presionin mbi Volodymyr Zelensky për të ndaluar sulmet ndaj rafinerive ruse.
Sipas një raporti nga Axios, njoftimi i presidentit amerikan më herët sot në fakt ka të bëjë me një propozim për një ndërprerje të ndërsjellë të sulmeve ndaj rafinerive të naftës, me Shtëpinë e Bardhë që beson se Zelensky duhet të zbatojë, pasi Donald Trump është i tërbuar me të. Sipas medias amerikane, Trump mendon se Zelensky e merr ndihmën e Shteteve të Bashkuara si të mirëqenë.
Megjithatë, ky propozim është dukshëm larg armëpushimit më të gjerë energjetik që po kërkon Kievi, pasi Ukraina po kërkon gjithashtu t’i japë fund sulmeve ruse ndaj termocentraleve dhe rrjetit të transmetimit të energjisë elektrike.
Edhe më paradoksalisht, pavarësisht njoftimit kategorik të Trump, Rusia ende nuk ka rënë dakord për asnjë lloj armëpushimi, sipas medias amerikane. Postimi i Donald Trump në Truth Social fillimisht krijoi përshtypjen e një suksesi të rëndësishëm diplomatik.
“Me efekt të menjëhershëm, ekziston një Armëpushim Energjie në luftën midis Rusisë dhe Ukrainës. Të dyja palët kanë rënë dakord për të. Mos e shkelni! ”, shkroi presidenti amerikan.
Megjithatë, sipas një zyrtari të Shtëpisë së Bardhë që foli me Axios, ajo që është në tryezë është një marrëveshje shumë më e kufizuar, e cila do të shihte Rusinë dhe Ukrainën të ndalonin sulmet ndaj rafinerive të njëra-tjetrës.
Nëse arrihet një marrëveshje në këtë nivel, mund të pasojë një marrëveshje e dytë, më e gjerë, për të mbrojtur termocentralet dhe rrjetet e energjisë.
“Rusët po e shqyrtojnë. Do ta dimë së shpejti nëse janë gati”, tha zyrtari amerikan.
Në të njëjtën kohë, Zelensky tha se njoftimi i armëpushimit ishte lajm edhe për të, duke theksuar se Kievi po pret detaje të qarta nga pala amerikane. Një nga elementët më interesantë të zbulimit të Axios ka të bëjë me vetë strukturën e propozimit amerikan.
Zyrtari i Shtëpisë së Bardhë e përshkroi atë si një marrëveshje “rafineri-me-rafineri”, ku secila palë premton të mos godasë objektet përkatëse të palës tjetër. Megjithatë, siç thekson media amerikane, ky është një propozim qartësisht asimetrik.
Sipas një zyrtari ukrainas, vendi ka vetëm një rafineri nafte, e cila është sulmuar vazhdimisht nga forcat ruse dhe nuk është plotësisht funksionale. Rusia, në të kundërt, ka një rrjet të gjerë rafinerish, të cilat janë një pjesë e rëndësishme e ekonomisë së saj energjetike dhe një burim të ardhurash.
Kjo do të thotë që një marrëveshje e ndërsjellë vetëm për mbrojtjen e rafinerive do të kishte implikime praktike shumë të ndryshme për dy vendet ndërluftuese.
“Ne importojmë naftë dhe benzinë. Ajo që na duhet është që rusët të ndalojnë sulmet ndaj rrjetit tonë elektrik“, tha zyrtari ukrainas.
Prandaj, për Kievin, çështja e vërtetë nuk është mbrojtja e rafinerive, por ndalimi i sulmeve ndaj infrastrukturës që furnizon me energji elektrike qytetet dhe bizneset ukrainase.
Zhvillimet në fushën e betejës nuk e kanë konfirmuar pamjen e depërshkallëzimit që Trump u përpoq të paraqiste. Disa orë pas njoftimit të armëpushimit të supozuar energjetik, Rusia kreu sulme të reja ndaj termocentraleve ukrainase, sipas mediave ukrainase.
Zelensky gjithashtu denoncoi sulmet ndaj objekteve energjetike në Kiev dhe rajonin e Kharkiv, duke theksuar se dronët rusë vazhduan të operonin në hapësirën ajrore ukrainase.
Vazhdimi i sulmeve nxjerr në pah hendekun midis njoftimit të presidentit amerikan dhe situatës në terren, pasi deri më tani nuk janë shpallur as kushtet e zbatimit të dakorduara dhe as mekanizmat për verifikimin e një armëpushimi. Pas iniciativës diplomatike qëndron shqetësimi në rritje i Shtëpisë së Bardhë me vazhdimin e sulmeve ukrainase ndaj rafinerive ruse.
Pasi arriti një marrëveshje me Rusinë të premten për të lehtësuar sanksionet mbi eksportet e naftës, Trump vazhdon të përcaktojë përparësi përfundimin e sulmeve të Ukrainës ndaj objekteve ruse të energjisë.
Presidenti amerikan thotë se sulmet po kontribuojnë në çmimet më të larta të karburantit në Shtetet e Bashkuara, duke ushtruar presion shtesë financiar mbi konsumatorët amerikanë. Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë paralajmërojnë se sulmet ukrainase po i shkaktojnë më shumë dëm marrëdhënies Zelensky-Trump sesa Rusisë.
“Trump është vërtet i zemëruar. Ai mendon se Zelensky po i merr Shtetet e Bashkuara si të mirëqena”, tha një zyrtar i administratës amerikane për Axios.
Tensioni ka marrë tashmë një dimension personal, pasi të shtunën Trump kërkoi publikisht që Ukraina të ketë një president të ri, duke akuzuar Zelenskyn se ka pasur shumë mundësi për të rënë dakord për t’i dhënë fund luftës, por pa i përdorur ato.
Presioni mbi Kievin nuk kufizohet vetëm në deklaratat publike të presidentit amerikan. Sipas një zyrtari ukrainas, gjatë bisedimeve të së premtes në Miami, të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner paralajmëruan se Trump mund të ndërpresë rrjedhën e inteligjencës amerikane në Ukrainë nëse Kievi vazhdon të injorojë thirrjet e tij. Megjithatë, pala amerikane mohon se është bërë një kërcënim i tillë.
Sipas një zyrtari amerikan, Witkoff dhe Kushner u kujtuan ukrainasve se Shtetet e Bashkuara janë një partner i fortë, duke ofruar municione dhe inteligjencë, dhe se Kievi nuk duhet të ndërmarrë veprime që i ngarkojnë konsumatorët amerikanë.
Në të njëjtën kohë, Financial Times shkroi se Uashingtoni i paralajmëroi vendet evropiane se mund të ndalojë shitjet e armëve amerikane në Ukrainë përmes NATO-s nëse sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse vazhdojnë. Një zhvillim i tillë, nëse zbatohet, mund të ndikojë ndjeshëm në aftësinë e Ukrainës për të siguruar sisteme kritike armësh dhe municione.
Mes kësaj klime tensioni, Steve Witkoff dhe Jared Kushner kanë shtyrë udhëtimin e tyre të planifikuar për në Moskë. Sipas Axios, dy të dërguarit e Trump po presin sqarime nëse Ukraina dhe vendet evropiane janë të gatshme të bien dakord për një propozim të ri të përbashkët që do t’i paraqitet Vladimir Putinit.
Përpjekja diplomatike amerikane përballet kështu me dy pengesa të mëdha: mospajtimin me Kievin mbi fushëveprimin e armëpushimit energjetik dhe mungesën e një angazhimi të qartë rus edhe për marrëveshjen e kufizuar të propozuar nga Uashingtoni.
Pavarësisht deklaratave të Trump se një marrëveshje është arritur tashmë, pyetja thelbësore mbetet nëse Moska do të pranojë vërtet ndonjë kufizim në sulmet e saj dhe, mbi të gjitha, nëse kjo do të përfshijë objektet e gjenerimit të energjisë dhe rrjetet energjetike të Ukrainës.
