Bashkimi Evropian po bën një gabim serioz duke mos u angazhuar drejtpërdrejt me udhëheqjen ruse për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, tha kryeministri shqiptar Edi Rama për “Politico”.
“Mund të them se Evropa ka bërë një gabim të madh strategjik duke prerë çdo kanal me Rusinë. Evropa duhet të flasë gjithmonë, gjithmonë, gjithmonë me të gjithë”, tha ai në një intervistë në Forumin Ekonomik Delphi në Greqi.
Vërejtjet shkojnë kundër qasjes së zyrtarëve të lartë të BE-së, siç është Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dhe kryediplomatja e BE-së Kaja Kallas, të cilët kanë shmangur kontaktin e drejtpërdrejtë me udhëheqësit rusë, përfshirë Presidentin Vladimir Putin, duke argumentuar se bisedime të tilla janë të pakuptimta nëse Moska është e vendosur të vazhdojë luftën e saj gjithsesi.
Por për Ramën, vendi i të cilit aspiron të bashkohet me BE-në në vitet e ardhshme, Evropa po e lë veten mënjanë çdo marrëveshjeje të ardhshme paqeje midis Ukrainës dhe Rusisë duke shmangur angazhimin e drejtpërdrejtë me Moskën.
“Sa më shumë që e shtyjmë [bisedën me Rusinë], aq më pak do të kemi të drejtë fjalë në fund, sepse Rusia — sido që të përfundojë kjo luftë — Rusia nuk do të shkojë askund“, tha ai, duke shtuar se vendi i tij nuk kishte asnjë lidhje me Rusinë. “Ne nuk kemi… asnjë lloj varësie nga Rusia… asnjë investim, asnjë gaz rus dhe gjëra të tjera ruse, kështu që mund ta them këtë.”
‘Ishulli Kushner’
Vërejtjet nga Rama, një ish-basketbollist profesionist i cili balancon burrështetësinë me krijimin e veprave të tij artistike, vijnë ndërsa udhëheqësit e BE-së mblidhen në Nikosia të Qipros, për të diskutuar mbështetjen e mëtejshme për Ukrainën, si dhe një krizë energjitike që po e shqetëson bllokun për shkak të bllokadës së Ngushticës së Hormuzit nga Irani.
Nën udhëheqjen 13-vjeçare të Ramës, Shqipëria e ka pozicionuar veten si një vend i vendosur pro-BE-së, ndërkohë që ka ruajtur një marrëdhënie me Shtetet e Bashkuara dhe Presidentin Donald Trump, qëllimet e të cilit në luftë me Iranin i ka lavdëruar publikisht Rama.
“Nuk është për ne [Shqipërinë] të vendosim se si të veprojmë me Iranin në skenën globale, por është për ne të mbështesim çdo përpjekje për të dobësuar dhe ndoshta për të rrëzuar atë regjim”, tha kryeministri shqiptar, duke shtuar se do të lejonte ushtrinë amerikane të kryente operacione nga Shqipëria me kusht që Uashingtoni të siguronte “mbrojtje ajrore, të cilën ne nuk e kemi në vend”.
Marrëdhëniet e përzemërta të Ramës me Uashingtonin përfshijnë negociata të vazhdueshme midis qeverisë së tij dhe një kompanie në pronësi të dhëndrit të Trump, Jared Kushner, mbi shitjen e mundshme të ishullit të Sazanit në brigjet e Shqipërisë tek miliarderi i pasurive të paluajtshme.
Kushner, nëpërmjet kompanisë së tij Affinity Partners, po negocion për të blerë ishullin e mëparshëm të pabanuar prej 5 kilometrash katrorë në Adriatik për 1.4 miliardë dollarë, me qëllim që ta shndërrojë atë në një eko-resort luksoz me vila, marina dhe bunkerë të nivelit të lartë për vizitorët e pasur.
Planet kanë shkaktuar protesta nga grupet mjedisore, me 41 organizata që i kanë shkruar Ramës dhe ministrit të tij të mjedisit në janar për të kërkuar ndërprerjen e menjëhershme të negociatave, duke argumentuar se planet përfaqësojnë një “kundërshtim të drejtpërdrejtë” të detyrimeve të Shqipërisë sipas procesit të pranimit në BE.
I pyetur për planet, Rama shprehu zhgënjim: “Është e pabesueshme që edhe kanalet e mëdha, me reputacion të lartë në mbarë botën, flasin për një ishull që iu shit Jared Kushnerit. Nuk është e vërtetë… Nuk e di si ta çoj këtë në fund sepse nuk kemi bërë një marrëveshje me Jared Kushnerin. Po negociojmë një marrëveshje me Jared Kushnerin.”
Bisedimet rreth shitjes kanë vazhduar që para mandatit të dytë të Trump, shtoi Rama, në një kohë kur “nuk ishte e qartë nëse ai [Trump] do të ishte në Shtëpinë e Bardhë apo në burg”. Por marrëveshja nuk duhet të pengojë në asnjë mënyrë përpjekjen e Shqipërisë për t’u bashkuar me Bashkimin Evropian, një proces në të cilin, së bashku me Malin e Zi, “ne jemi në krye”, tha Rama.
Përkundrazi, “Do të doja që më në fund ta arrinim marrëveshjen, sepse nëse investimi i tyre [në kompaninë e Kushnerit] do të realizohet, do të jetë një dhuratë e bukur… për t’i bërë Evropës”, tha ai, duke shtuar se bëhej fjalë “për bukurinë, për zhvillimin e qëndrueshëm”.
Një zyrtar i BE-së, të cilit i është dashur të mbetet anonim për të folur lirisht, tha se Komisioni Evropian ishte në dijeni të shitjes së planifikuar dhe nuk kishte asnjë koment të menjëhershëm mbi ndikimin e saj të mundshëm në përpjekjen e Shqipërisë për anëtarësim.
‘Artist serioz’
Rama, i cili e përshkroi veten si një “artist serioz” dhe, me gjatësi 1.98 metra, ishte një lojtar basketbolli profesionist përpara se të hynte në politikë, është i njohur për kultivimin e një imazhi të pazakontë.
Pasi shprehu admirim për mjetin e transkriptimit të mundësuar nga inteligjenca artificiale të POLITICO-s (“Pse nuk e kam edhe unë këtë?”), Rama i kaloi 10 minutat e para të intervistës duke ndarë imazhe të skulpturave që i kishte bërë pjesërisht me dorë dhe pjesërisht me inteligjencë artificiale, të cilat do t’i shfaqë në një ekspozitë të ardhshme në Berlin.
Shqipëria bëri bujë në media duke lançuar “ministren e parë të inteligjencës artificiale” në botë me emrin Diella, megjithëse aktorja, fytyra e së cilës bazohet në Diella, ka njoftuar se do ta çojë qeverinë në gjyq për përdorimin e ngjashmërisë së saj.
Rama nuk dekurajohej: “Po e përgatisim atë për intervista të drejtpërdrejta”, si dhe për “mbledhje qeveritare”..
Ministri i Inteligjencës Artificiale është pjesë e një nisme modernizimi në Shqipëri, e cila synon të finalizojë bisedimet e anëtarësimit me BE-në deri në fund të vitit 2027 dhe të bëhet anëtare e plotë e bllokut deri në vitin 2030. Rama i referohet zgjerimit të BE-së si një proces “bashkimi” të Evropës, në vend të zgjerimit të një bashkimi burokratik.
Pas takimit në Delfi me kryeministrin grek Kyriakos Mitsotakis, mbështetjen e të cilit do t’i duhet nëse Shqipëria do të pranohet si anëtare e BE-së, Rama tha: “Nuk i kam parë kurrë ata [udhëheqësit e BE-së] kaq të bindur për nevojën e bashkimit të Evropës“. Kjo fjali duket paksa e çuditshme.
Megjithatë, Rama është i vendosur të jetë në gjendje të bëjë zgjedhjet e tij në politikën e jashtme, duke përfshirë edhe të qenit “simpatik” ndaj administratës Trump. Kjo nuk e pengoi atë të ishte “100 për qind i lidhur me Evropën” në qëllimet e saj strategjike.
I pyetur nëse Shqipëria do të duhej të zgjidhte një anë nëse bëhej anëtare e BE-së, Rama përfundoi: “Është si inteligjenca njerëzore dhe ajo artificiale. Në art, duhet t’i pranosh të dyja, për të pasur rezultatin më të mirë.” “Politico”
